Trang Ñaàu | Muïc Luïc | Ngöôïc Laïi | Theo Thöù Töï ABC | Ngöôïc Laïi vaø Theo Thöù Töï ABC | Giuùp Ñôõ Kyõ Thuaät

VỤ �N VÀ SỰ CHẾT JÊSUS CHRIST

GLASGOW 1894

JAMES M. STALKER

L�i mở đầu

Ngay từ lúc bắt đầu viết quyển ��i sống Jêsus Christ dưới hình thức rút ngắn, tôi đã nuôi ước v�ng sau này sẽ mô tả đầy đủ chi tiết hơn v� những bước đư�ng cuối cùng của đ�i sống Cứu Chúa chúng ta trên đất này; và tuy những h�c biết mới lạ đã khiến tôi cảm thấy sâu xa rằng tôi không đủ khả năng vẽ lại những bức tranh ấy hoàn toàn chính xác được, dầu vậy đ� tài ấy vẫn không ngừng quyến rũ tôi.

Thật ra, hơi khó mà xác định được giới hạn nỗi thống khổ của Chúa chúng ta. Krummacher đã bắt đầu với hành trình khải hoàn vào Giêrusalem; Tauler, với Sự Rửa chân trước Bữa Ăn Cuối cùng; và Rambach, với Ghết-sê-ma-nê và hầu hết đã kết thúc với Sự Chết và Chôn. Thế nhưng, Grimm, một tác giả Công giáo và cũng là ngư�i cuối cùng viết v� đ� tài ngày, lại muốn kéo dài sự thống khổ mãi đến hôm cuối cùng của Bốn mươi ngày sau khi tích Chúa sống lại. Hiểu chữ “thống khổ� theo một nghĩa chính xác hơn, tôi muốn khởi đầu từ lúc Chúa chúng ta bị tước mất tự do vì rơi vào tay quân thù và kết thúc bằng sự Chôn Ngài. Dĩ nhiên, những hình ảnh buổi tối hôm trước ngày Chúa bị bắt cũng đã ti�m tàng cùng một vẻ cao cả như thế và chính tôi cũng thích nhắc lại hình ảnh �ấng Christ giữa Bạn Hữu Ngài cũng như tôi hiện đang viết v� Ngài giữa Kẻ Thù đây; nhưng nếu thế thì phải cần ít nhất một quyển sách dày bằng cỡ này mới đủ, còn với khuôn khổ sách này dĩ nhiên tôi không thể bao quát cùng một lúc cả hai đ� tài được.

Tôi đã đặt phụ đ� cho sách này là một Lịch Sử Bồi Linh, bởi lẽ đ� tài này đòi h�i chúng ta phải nghiên cứu với tâm hồn lẫn trí óc. Nhưng không phải vì cớ đó mà tôi dùng lối văn Khoa trương và tra h�i thư�ng tình trong những tác phẩm bồi linh đâu. Thú thật, đối với tôi, ngay cả những sách nổi tiếng nhất viết v� sự Thương khó cũng rất là vô vị vì tác giả đã dùng, có thể nói là quá nhi�u tán thán từ “than ôi� hay là “thương thay� chẳng hạn. Dĩ nhiên, để bồi bổ tâm linh không nhất thiết phải dùng những chữ như thế. Thật ra, những bức tranh Thương Khó cần phải khuấy động tận đáy lòng và cách hay nhất để đạt mục đích ấy không phải do ngư�i kể chuyện phơi bày những xúc cảm riêng của mình nhưng là, theo như kiểu mẫu tư�ng thuật tuyệt diệu qua các sách Tin Lành, do cách trình bày trung thành những sự kiện.

GLASGOW 1894

JAMES M. STALKER

CHƯƠNG 1

CHÚA JÊSUS BỊ BẮT

�ể nghiên cứu quãng đ�i cuối cùng của Cứu Chúa, chúng ta hãy quay v� lúc Ngài rơi vào tay các giới đại diện công lý tại cửa vư�n Ghết-sê-ma-nê đêm n�.

Lúc ấy, phía đông Giê-ru-sa-lem, mặt đất nghiêng thoai thoải v� lòng Suối Kedron; và bên kia b�, sừng sững ng�n Ô-li-ve. Hai bên sư�n đồi là những khu vư�n hoặc đất trồng cây ăn trái thuộc dân trong thành; và vư�n Ghết-sê-ma-nê chính là một trong số đó. Không có bằng cớ nào chắc chắn chứng t� chính chỗ chân đồi này là nơi xảy ra tấn kịch, hoặc chính tại gốc sáu cây Ô-li-ve cổ thụ thuộc vùng này là nơi Cứu Chúa thư�ng nghỉ ngơi; nhưng chắc chắn cảnh tượng đã xảy ra không xa đó bao nhiêu. Và ngày nay đến nơi này vẫn gợi lại trong ta cái tinh thần đạo đức của Cứu Chúa.

Cơn hấp hối tại Ghết-sê-ma-nê vừa qua thì “nầy,� theo thánh Ma-thi-ơ, “Giu-đa là một ngư�i trong mư�i hai sứ đồ đến với b�n đông ngư�i.� H� đã theo cửa đông mà vào thành và đang tiến v� phía vư�n. Vì là đêm trăng rằm cho nên ngư�i ta có thể thấy rõràng một khối đen đang di động trên quãng đư�ng dẫn vào vư�n.

Không phải chỉ có hai hoặc ba nhân viên công lý đến bắt Chúa nhưng là cả một “b�n đông ngư�i� và dù đông nhưng không có nghĩa là hỗn loạn. Chính các thầy tế lễ cả và các trưởng lão đã ra lịnh mở cuộc lùng bắt này, và vì thế, b�n đầy tớ của h� – những kẻ coi sóc đ�n th� thuộc dòng Lê-vi – dẫn đầu. Tuy nhiên, vì ít ra Chúa Jêsus cũng có đến mư�i một nhân vật dũng cảm có thể hô hào được vô số đảng viên theo Ngài trên đư�ng từ đó vào thành, cho nên chúng ta không lạ gì thấy b�n thù địch đã xin chính quy�n La mã cho một toán lính, lúc ấy đang đóng tại đồn Antonia để canh gác đ�n th� nhân lễ Vượt qua, sẵn sàng tiếp tay trong trư�ng hợp khẩn cấp. Và thật ra đã có vài nhân viên Công hội (Sanhedrin) tháp tùng rồi vì nóng lòng muốn thực hiện mưu định đến nỗi sợ kẻ khác làm h�ng kế hoạch chăng. Cả lực lượng hỗn hợp ấy cầm gương và gậy – có lẽ lính La mã cầm gươm còn b�n ngư�i giữ đ�n th� cầm gậy – lại kèm theo đèn đuối nữa, chắc hẳn để dự phòng lùng bắt Chúa Jêsus và môn đệ Ngài trong trư�ng hợp Ngài lẩn trốn. Thật là một lực lượng đáng sợ. Vì h� đã cương quyết tăng mức bảo đảm thành công lên gấp đôi.

I

Tên đầu đảng dĩ nhiên là Giu-đa. Lát nữa, chúng ta sẽ nói nhi�u hơn v� cá tính và bản chất tội trạng của ngư�i, nhưng điểm cần nói ở đây là chúng ta nhận thấy tội ác của Giu-đa nặng dần theo từng giai đoạn ngư�i thi hành ý định của mình.

Ngư�i đã làm ô uế lễ Vượt qua. Châm ngôn có câu, ngày lành làm việc thiện. Nhưng nếu làm việc ác trong ngày thánh thì thật là nguy hại. Lễ Vượt qua là mùa thiêng liêng nhất trong năm, và chính buổi tối hôm ấy lại là ngày thiêng liêng nhất của tuần lễ Vượt qua. Hành động đó cũng giống như tội phạm thượng của một phần tử giáo hội trong đêm “Communion Sabbath� ở Tô cách lan, hoặc trong Lễ Giáng sanh tại Anh quốc.

Ngư�i đã đột nhập vào nơi th� phượng tôn nghiêm của Thầy mình. Ghết-sê-ma-nê chính là nơi Chúa Jêsus yêu thích, Giu-đa đã từng sống với Ngài tại đó, và thừa biết Ngài lui tới nơi nầy với mục đích gì rồi. Tuy nhiên, ni�m kính cẩn chỗ cầu nguyện vẫn không đủ ngăn cản ngư�i; trái lại ngư�i còn cố tâm lợi dụng thói quen của Thầy mình.

Dầu vậy, hành động phạm thượng tột bực mà con ngư�i sẽ đ�i đ�i kết án Giu-đa ấy là dấu hiệu ngư�i đã dùng để chỉ Thầy mình cho quân thù Ngài. Vì không thuộc đoàn ngư�i sau cùng nên có lẽ Giu-đa đã đi đầu, vội nhào tới trước mặt Chúa Jêsus như thể để báo nguy và chia buồn với Ngài, bá lấy cổ Ngài thì thầm “chào Thầy, chào Thầy!� Và không những chỉ hôn Ngài, mà theo từ ngữ, còn có nghĩa là hôn nhi�u lần và nhiệt thành nữa. Hễ chừng nào tình yêu chân thật và trong sạch còn tồn tại trên đ�i này thì m�i ngư�i sẽ còn thù oán và khinh miệt hành động của Giu-đa chừng nấy. Thật đó là một cử chỉ phản lại lòng nhân ái và con tim nhân loại. Nhưng chắc hẳn cũng không ai ghê tởm cử chỉ ấy bằng Chúa Jêsus. Ngay đêm đó và ngày hôm sau, mặt Ngài cũng bị xấu xí đi rất nhi�u: Nào là bị rạch máu me lai láng, nào là bị vả sưng bầm lên, bị khạc nhổ nhục nhã và đội gai đau đớn, thế nhưng không gì đâm thấu vào lòng Ngài bằng chiếc hôn xúc phạm này. Và chính một ngư�i khác đã từng bị đối xử tương tự cũng bảo rằng: “Vì chẳng kẻ thù nghịch sỉ nhục tôi; bằng vậy, tôi có thể chịu được; cũng chẳng kẻ ghét tôi dấy lên cùng tôi cách kiêu ngạo; bằng vậy, tôi đã có thể ẩn mình kh�i nó. Nhưng chính là ngươi, kẻ bình đẳng cùng tôi, bậu bạn tôi, thiết hữu tôi. Chúng tôi đã cùng nhau nghị bàn cách êm dịu, chúng tôi đi với đoàn đông đến nhà �ức Chúa Tr�i.� (Thi Thiên 55:12-14). Trước khi nhận chiếc hôn, Jêsus vẫn còn g�i ngư�i với danh hiệu Bạn hữu, nhưng lúc đã bất mãn, Ngài không thể nhịn được nữa mà phải h�i: “Hỡi Giu-đa, ngươi lấy cái hôn để phản Con ngư�i sao?�

Hôn là dấu hiệu tình đệ tử. Bên �ông Phương h�c trò thư�ng hay hôn thầy mình; và có lẽ �ấng Christ và môn đệ Ngài cũng theo phong tục này. Khi chúng ta trở thành môn đệ Ngài, chúng ta có thể bảo là đã hôn Ngài và mỗi lần đổi mới lại l�i hứa nguyện trung thành với Ngài ấy là chúng ta đã lập lại hành động đó. Chúng ta thư�ng làm thế đặc biệt mỗi khi dự Tiệc Thánh. Khi chúng ta chịu báp têm, có thể nói là Ngài đang bồng ẵm và hôn chúng ta; còn Tiệc Thánh là dịp tiện để chúng ta đáp ứng lại dấu hiệu tình thương này.

II

Vì đi đầu hàng nên có lẽ Giu-đa đã len l�i vào bóng cây trong vư�n bắt lấy Chúa Jêsus và chắc hẳn ngư�i cũng tưởng rằng Jêsus sẽ lẩn trốn. Thế nhưng trái lại, Ngài vùng kh�i tay Giu-đa và tiến ngay ra vùng sáng trăng h�i: “Các ngươi tìm ai?�

Giật mình vì kinh ngạc, b�n ngư�i lảo đảo thối lui dẫm lên chân nhau và té xuống đất.

Có vài câu chuyện v� các nhân vật nổi tiếng cũng tương tự như thế. Chẳng hạn lúc Marius La mã bị giam tại Minturnoe, thì nghe tin Sylle truy�n lệnh xử tử mình. Một tên nô lệ được sai tới để thi hành phận sự, vừa mới nhìn thấy ông, một nhân vật đã từng làm chấn động thế giới, và nghe ông la lên: “Bạn ơi, há bạn dám giết Caius Marius sao?� Nó li�n quăng khí giới và tẩu thoát.

Rải rác qua các sách Tin Lành, chúng ta thấy có nhi�u dấu hiệu chứng t� trong gi�ng nói và vẻ mặt của �ấng Christ, ti�m ẩn một sức chế ngự phi thư�ng, nhất là lúc Ngài xúc động cực điểm (xem chi tiết đầy đủ hơn trong chương cuối). Chẳng hạn, khi Ngài dẹp sạch đ�n th�, những kẻ xúc phạm nơi thánh đó, dù đã chai lì, vốn có thế lực và là số đông nữa, vẫn phải khiếp sợ chạy trốn kh�i Ngài. Và đặc biệt hơn hết là lúc Ngài vào thành Giê-ru-sa-lem lần cuối cùng, những l�i chép v� Ngài khiến m�i ngư�i nhớ mãi ấy là; “Jêsus đi trước, các môn đồ thất kinh, và những ngư�i đi theo đ�u sợ hãi.�

Lúc này, cơn xúc động tại Ghết-sê-ma-nê đang đè nặng trên Ngài – cảm giác hoan hỉ nghĩ đến chiến thắng và đến ý chí đã được rèn luyện để đạt tới đích – và có lẽ vài dấu vết, sau cơn Thống Khổ vẫn còn vương lại trên vẻ mặt Ngài khiến kẻ nhìn thấy phải khiếp sợ. Thật ra, không phải cho đó là một cái gì siêu nhân vì có lẽ một phần nỗi kinh hoàng của b�n nầy là vì lo sợ Chúa sẽ dùng phép lạ mà tiêu diệt h�. Chắc chắn đó là nỗi lo lắng của Giu-đa khi ngư�i bảo: “Hãy bắt lấy Ngài và điệu Ngài đi cho cẩn thận.�

Sự thật ấy là h� đã bị bắt thay vì đến bắt Ngài. Việc làm của h� thật là nh� nhen và đê tiện. H� dùng một tên phản bội chỉ đư�ng. H� tưởng sẽ có thể bắt được Ngài cách lặng lẽ và vụng trộm nếu Ngài đang ngủ; còn nếu gặp lúc Ngài đang thức thì h� sẽ đuổi theo Ngài đến tận nơi trú ẩn và bắt gặp Ngài đang run rẩy ch� đợi. Lẽ ra chính h� phải là kẻ làm Ngài khiếp đảm, thế nhưng khi Ngài bước ra trong vẻ hiên ngang, hoan hỉ và chất vấn, Ngài đã đưa h� từ chỗ kinh ngạc đến hoảng sợ và buộc lòng phải đổi thái độ cách bất ng�. H� đã bị Ngài làm nhục.

Bây gi�, nhìn thấy những khí giới ngổn ngang của h� mới thật là buồn cư�i – nào là quân lính, gươm giáo, gậy gộc, đèn đuốc đ�u nằm la liệt cả ra dưới ánh trăng rằm, Chúa Jêsus muốn h� cảm biết đi�u đó. Ngài khiến h� ý thức được tâm trạng h� lúc đó và thấy rằng h� đã hoàn toàn lầm lẫn quan điểm và mục đích của Ngài. “Các ngươi tìm ai?� Ngài h�i lại một lần nữa để buộc h� nhìn nhận thực trạng là không phải h� đang bắt Ngài nhưng là Ngài đang phó chính mình cho h�. Ngài hoàn toàn làm chủ tình thế. Chỉ vào b�n Công hội với những trang bị thừa thãi, Ngài h�i: “Các ngươi đem gươm và gậy đến mà bắt ta, khác nào như ta là kẻ cướp. Ta thư�ng ngày ngồi trong đ�n th� và giảng dạy tại đó mà các ngươi không bắt ta.� Chính Ngài một mình đơn độc, dù biết có bao kẻ đang chống nghịch, vẫn không h� sợ hãi: Hằng ngày dạy dỗ trong đ�n th� – nơi công khai nhất và vào gi� thích hợp nhất. Thế nhưng b�n h� dù đông đúc và mạnh mẽ đến thế, vẫn khiếp sợ và đã ch�n gi� giấc khuya khoắt để thực hiện mục đích nham hiểm của mình. Ngài phán: “Này là gi� của các ngươi, và quy�n của sự tối tăm vậy. Canh khuya chính là gi� của các ngươi vì các ngươi là con của ban đêm, và quy�n các ngươi chống lại ta là quy�n lực của sự tối tăm.�

�ó là những l�i thốt ra từ miệng Sư tử chi phái Giu-đa. �ó cũng là l�i Ngài sẽ phán khi m�i kẻ thù sẽ bị giày đạp dưới chơn Ngài: “Hãy hôn Con, e Ngư�i nổi giận, và các ngươi hư mất trong đư�ng chăng; vì cơn thạnh nộ Ngư�i hòng nổi lên. Phàm kẻ nào nương náu nơi Ngài có phước thay.�

III

Thư�ng ít khi chúng ta chịu nhớ kỹ rằng chính Khúc Ca Khải hoàn ngoài cửa vư�n là kết quả cuộc chiến thắng ngay trong vư�n. Vẻ cao tr�ng và nguồn năng lực vô song ta thấy ở đây được tạo nên do thức canh và cầu nguyện.

Tuy nhiên, sự kiện này còn rõ ràng hơn nữa khi ta nhìn vào những con ngư�i không thức canh cầu nguyện. �ối với h�, m�i sự xảy đến đ�u khiến h� sửng sốt và m� mắt. Bị đánh thức kh�i giấc ngủ mê man, h� loạng choạng bước tới nhưng vẫn chưa tỉnh hẳn. Khi thấy ngư�i ta tra tay trên Chúa Jêsus, một trong môn đồ Ngài la lên: “Chúng tôi nên dùng gươm đánh chăng?� Và, không đợi câu trả l�i, ngư�i li�n hành động ngay! �úng là một ngư�i ngái ngủ! Thay vì chém đầu, ông ta lại chém chỉ một cái tai thôi. Và lúc đó, nếu Chúa Jêsus không hoàn toàn bình tĩnh can thiệp giữa Phi-e-rơ và bao ng�n giáo đang tung ra chực sẵn chém ông ta thì chắc chắn hành động ấy đã phải trả giá rất đắt rồi. �ẩy lui b�n lính ra, Ngài phán: “Hãy để cho h� đến thế� và đặt tay vào tai chữa lành tên đầy tớ, đồng th�i cứu môn đệ đáng thương của Ngài.

Chắc hẳn Ngài đã mỉm cư�i khi phán với Phi-e-rơ: “Hãy nạp gươm vào v�: vì hễ ai cầm gươm thì sẽ bị chết v� gươm.� Vị trí của thanh gươm là bên trong chớ không phải ngoài v�; vì lẽ đó mà gươm bị dùng sai chỗ; và ai dùng sức mạnh của gươm không có lý do chính đáng hoặc mệnh lệnh của giới thẩm quy�n, sẽ phải lất mạng đ�n mạng.

Nhưng, cũng vẫn với gi�ng hùng hồn trước kia đã nói với quân thù, Ngài chứng t� cho Phi-e-rơ thấy hành động của ông không thích hợp. Hành động đó trái với địa vị cao cả của Thầy ông; vì Ngài đã phán: “Ngươi tưởng ta không có thể xin Cha ta lập tức cho ta hơn mư�i hai đạo thiên sứ sao?� Và nếu thế thì cái đoàn ngư�i hỗn tạp chỉ vào cỡ một phần mư�i đạo thiên sứ ấy có ra gì đâu? Hành động đó còn trái với l�i Kinh Thánh, vì: “Nếu vậy, thế nào cho ứng nghiệm l�i Kinh Thánh đã chép rằng việc này tất phải xảy ra?� Và cuối cùng, đó là một hành động trái lẽ với mục đích Ngài cùng ý chỉ Cha Ngài, như có chép: “Ta há chẳng uống chén mà Cha đã ban cho ta sao?�

Thật tội nghiệp Phi-e-rơ! Hành động của ông lúc đó chẳng khác gì con ngư�i của ông. Thật ra, việc làm của ông trong chính bản chất nó vẫn có một vẻ gì cao cả và hợp lẽ, thế nhưng ông đã thi hành không phải lúc. Ước gì lúc ở trong vư�n Ghết-sê-ma-nê, ông cũng mau mắn thực hiện đi�u đáng phải làm như ông đã thực hiện đi�u không đáng làm lúc ra kh�i vư�n thì hay biết bao! Và tình trạng sẽ tốt đẹp hơn nếu ông đã biết rút thanh gươm thuộc linh mà chém ngay lỗ tai phản bội vì nghe l�i chế giễu của đầy tớ gái! Hành động của Phi-e-rơ lúc này cũng như trong nhi�u lúc khác, chứng t� cho ta thấy một tấm lòng nóng cháy không được soi sáng bởi trí óc và tâm thần của Christ đã đưa đến một hậu quả thật đáng tiếc.

IV

Có lẽ vì nhớ lại l�i hứa nguyện tha thiết theo �ấng Christ đến nỗi có thể cùng chết với Ngài, mà Phi-e-rơ đã nóng nảy muốn làm cái gì cho Chúa. Thế nhưng, các môn đồ khác cũng đã từng hứa nguyện như Phi-e-rơ kia mà. Gi� đây h� còn nhớ gì chăng? Chính đây là đi�u đáng sợ: Không phải mối nguy hiểm chết chóc nhưng là chính bản năng tự vệ đã khiến h� quên tất cả. �ôi khi trong những trư�ng hợp đau nặng, nhất là bịnh tinh thần một gương mặt bỗng trở v� với vẻ thô kệch, quê mùa mất hẳn vẻ trí thức thanh nhã của một ngư�i có h�c từ lâu nay. Cũng vậy, nỗi sợ hãi vì Thầy mình bị bắt đã đến quá bất thình lình với những môn đồ thiếu cầu nguyện và thiếu sẵn sàng này, đã phá hủy tất cả những ảnh hưởng bao năm thân mật giữa Chúa với h�, và khiến h� lại quay v� với nếp sống ngư phủ Ga-li-lê ngày trước. Và thật h� đã sống cuộc đ�i đó từ khi Chúa bị bắt cho tới lúc Ngài sống lại.

Tại đây, một lần nữa, ta thấy hành động của h� hoàn toàn trái ngược với Thầy của h�. Như một chim mẹ đang chiến đấu với kẻ thù tấn công đàn con của mình, hoặc như một ngư�i chăn hi�n lành che chở đàn chiên của mình thể nào, Chúa Jêsus, lúc đoàn lính kéo đến gần, cũng lao mình vào giữa quân thù để bảo vệ môn đệ của mình thể ấy. �ó cũng là một phần khiến Ngài đã dũng cảm bước ra thách thức: “Các ngươi tìm ai?� Khi h� đáp: “Jêsus ngư�i Na-xa-rét� Ngài nói ngay: “Chính Ta đây, vậy nếu các ngươi tìm bắt Ta, thì hãy để cho những kẻ này đi.� L�i này khiến h� sợ hãi đến nỗi quên lững các môn đồ Ngài và chỉ lo nắm giữ một mình Ngài thôi.

Và chính đó là ý định của Ngài. Thánh Giăng, khi kể lại câu chuyện này, đã nhận xét rất hay rằng, ấy là để được ứng nghiệm l�i Ngài đã phán rằng: “Con chẳng làm mất một ngư�i nào trong những kẻ mà Cha đã giao cho Con.� Chúa Jêsus đã thốt ra l�i này trong bài cầu thay dâng lên trong buổi Tiệc Thánh đầu tiên, trong bài cầu thay dâng lên trong buổi Tiệc Thánh đầu tiên; với ý nghĩa là Ngài chẳng làm mất một ai v� phần thuộc linh, nhưng ở đây, hình như chỉ có nghĩa là để cho quân lính giết hại h� hoặc đóng đinh h� nếu h� bị bắt với Ngài. Tuy nhiên, câu này vẫn ti�m ẩn một ý nghĩa khác. Thánh Giăng cho rằng, nếu có ai trong h� đã bị bắt cùng với Ngài thì có thể h� đã chối Ngài và như thế, hiểu theo nghĩa đáng buồn hơn, tức là h� đã bị hư mất.

Biết rõ tình trạng đó nên Chúa đã mở cho h� lối thoát, và “hết thảy môn đồ b� Ngài mà trốn đi.� Có lẽ như thế vẫn còn hay, vì nếu không có thế thì còn tệ hơn nữa. Tuy nhiên, chúng ta hãy nhớ lại l�i quả quyết của mỗi ngư�i trong b�n h� đã thốt ra ngày buổi tối hôm ấy; “Dầu tôi phải chết với Thầy đi nữa, tôi chẳng chối Thầy đâu!� Nhi�u khi tôi thư�ng nghĩ rằng Cơ đốc giáo sẽ vinh dự và lịch sử của nhân loại sẽ sáng chói biết bao nếu một hoặc hai trong số môn đồ Ngài – như anh em Gia cơ và Giăng chẳng hạn – có đủ mạnh mẽ theo gót Ngài vào chốn lao tù và chỗ chết nữa. Dĩ nhiên, nếu thế thì chúng ta đã mất đi sách Khải huy�n, một sách Tin lành và vài thơ tín của Giăng rồi. Thế nhưng, nếu ngược lại, chúng ta hẳn đã nhận được một khải thị, một tin lành và một thư tín sống động biết bao!

Dầu sao, không thể như thế được. Chúa Jêsus phải bị dẫn đi một mình; “Ta đã bước tới ép rượu nho một mình và trong các ngươi chẳng có một ai đi với TA.� Thế là h� “trói Ngài và dẫn đi.�

CHƯƠNG 2

TRƯỚC TÒA �N GI�O HỘI

Băng qua suối Kết-rôn, vượt sư�n đồi vào thành, đoàn ngư�i dẫn Chúa Jêsus lần lượt qua các cửa thành và đư�ng phố lặng lẽ. Những kẻ lang thanh đêm khuya, có lẽ cũng vội vã chạy ào tới thăm dò sự tình, chăm chú nhìn mặt Kẻ Tù nhân rồi mới chịu phân tán ai v� nhà nấy. H� dẫn Ngài tới thầy tế lễ thượng phẩm để xử án.

Chúa Jêsus phải trải qua hai cuộc xử án – một, thuộc giáo hội, trước mặt thầy tế lễ thượng phẩm Cai phe và một, thuộc dân sự, trước mặt quan tổng đốc Bôn-xơ Phi-lát.

Lý do ấy là, lúc đó xứ Giu-đê, theo luật lệ La mã, là một phần của Sy-ri thuộc La mã cai trị đang trú ngụ tại Sê-sa-rê, một hải cảng mới mẻ huy hoàng cách Giê-ru-sa-lem năm mươi dặm, nhưng đồng th�i cũng có một dinh thự tại Giê-ru-sa-lem để thỉnh thoảng lui tới.

�ư�ng lối chính trị của La mã là không bao gi� tước hết quy�n hạn của những xứ mình đang thống trị. �t ra h� cũng dành cho các xứ ấy một vẻ tự trị, và chấp nhận luật lệ riêng của mỗi xứ tương đồng với quy�n tối cao của h� tại xứ đó. H� đặc biệt rất khoan dung v� vấn đ� tôn giáo. Vì thế, tòa án giáo hội xưa của Do Thái, tức phái Công hội, vẫn được quy�n xét xử m�i vấn đ� tôn giáo và phạt kẻ chống dối chỉ trừ khi gặp một vụ án tử hình phải do quan tổng đốc xử lại và nếu đã được xác định xong, vấn đ� hành quyết thuộc v� ông ta.

Trong trư�ng hợp Chúa Jêsus, chính giới thẩm quy�n giáo hội bắt Ngài và kết án tử hình, nhưng h� không có quy�n thi hành bản án: H� phải đưa Ngài đến Phi-lá, lúc ấy có dịp ghé vào thành, để ông ta xét xử lại và dĩ nhiên h� giữ vai nguyên cáo trước tòa án này.

Không những chỉ có hai cuộc xử án, nhưng mỗi cuộc xử lại còn có ba giai đoạn nữa. Trong vụ án thứ nhất, tức tòa án giáo hội, Chúa Jêsus phải ra mắt An-ne trước, sau đến Cai-phe rồi phe Công hội vào giữa khuya và cuối cùng một lần nữa vào sáng hôm sau. Trong vụ án thứ hai, tức tòa án nhân dân, trước hết Ngài đến với Phi-lát nhưng ông này từ chối và tìm cách gởi bị cáo sang cho Hê-rốt Ga-li-lê lúc ấy cũng đang ở tại Giê-ru-sa-lem; tuy nhiên vụ án lại được giao một lần nữa vào tay quan tổng đốc La mã này, và trái với lương tâm, ông đã xác định án tử hình.

Nhưng ở đây tôi muốn nói rõ hơn v� ba giai đoạn trong phiên tòa giáo hội.

Thánh Giăng cho chúng ta biết rằng trước hết Chúa Jêsus bị điệu đến An-ne, một ông già bảy mươi và giữ chức tế lễ thượng phẩm trước đó hai mươi năm. Cả năm ngư�i con trai đ�u đã tiếp tục giữ chức này – th�i đó, chức này chỉ tạm th�i chớ không lâu dài – và ngư�i đứng đầu là Cai-phe, con rể ông ta. Dù Cai-phe mang danh là đứng đầu nhưng chính An-ne là ngư�i có ảnh hưởng lớn, và là tay dẫn đầu m�i công việc giáo hội. Ông nguyên từ thành Alexandria, Ai-cập đến đây theo l�i m�i của Hê-rốt �ại đế. Ông ta và cả gia đình thuộc dòng dõi có tài năng, đầy tham v�ng và ngạo mạn. Với số ngư�i trong gia đình tăng dần, h� trở thành một giai cấp thống trị, tự đưa mình vào những chức vụ quan tr�ng. H� thuộc phe Sa-đu-sê, và đúng là những mẫu ngư�i đại diện cho đảng này – lạnh lùng, kiêu căng và ham mến thế gian. H� là những con ngư�i thất nhân tâm khiến dân chúng khinh ghét, lẫn khiếp sợ. Ham chiếm đoạt, h� bắt dân phải đóng thuế nghi lễ rất cao. Ngư�i ta đồn rằng h� đã đồng lõa cho ngư�i ta buôn bán trong sân đ�n th�, đi�u mà Chúa Jêsus vừa nghiêm khắc kết án vài ngày hôm trước, với mục đích làm giàu nữa. Và nếu đúng như vậy thì cách đối xử của Chúa Jêsus thật đã nhem nhúm mối thù oán trong giai cấp tế lễ thượng phẩm này.

Thật ra, có lẽ mối oán ghét sâu sa đã khiến An-ne mong m�i nhìn thấy Chúa Jêsus rơi vào tay giới công lý. Có thể lắm, ngư�i Sa-đu-sê dè dặt này đã chủ mưu thương lượng với Giu-đa trong việc sai lính đến bắt �ấng Christ. Bởi thế ông ta mới thức canh ch� xem kết quả; và cuối cùng b�n ngư�i bắt Chúa đã điệu Ngài đến An-ne trước hết. Tuy nhêin, bất cứ câu nào An-ne tra h�i Chúa Jêsus cũng hoàn toàn bất hợp thức cả.

Dầu vậy, vẫn còn đủ thì gi� hội h�p phe Công hội lại. Tin tức được loan đi khắp phố để triệu tập buổi h�p nửa khuya vì trư�ng hợp rất khẩn cấp không thể để chậm hơn được. Nếu sáng hôm sau dân chúng bỗng thấy Thầy mình là ngư�i được m�i ngư�i mến chuộng lại ở trong tay b�n thù địch thất nhân tâm ấy thì chẳng ai hiểu những gì có thể xảy ra. Nhưng nếu đừng cho dân chúng biết gì hết và cứ xét xử cho xong để sáng mai h� chỉ nhìn thấy Chúa Jêsus đã ở trong tay tri�u đình La mã rồi thì không còn gì lo ngại nữa. Vì thế, Công hội đã nhóm h�p vào nửa khuya và vụ án cứ tiến hành trong khoảng th�i gian ngắn ngủi của buổi sáng hôm sau tại nhà Cai-phe, nơi h� điệu Chúa Jêsus đến.

Tuy nhiên, hành động này cũng không hợp pháp tí nào vì luật lệ không cho phép phiên tòa này h�p v� đêm. Vì lẽ đó, dù vụ án đã xong và bản án đã được quyết định đêm hôm trước, thì ngày hôm sau cũng phải h�p lại một phiên tòa khác. Và đó là giai đoạn thứ ba của vụ án; tuy nhiên cũng là một sự đóng kịch ngắn ngủi để hợp thức hóa những gì đã được quyết định rồi. Vì thế, chúng ta phải quay lại với vụ xét xử giữa đêm, là phần bao hàm nồng cốt của vấn đ�.

Bây gi� chúng ta hãy tưởng tượng một căn phòng rộng lớn làm thành một bên tòa án có một dãy cột ngăn cách với bên ngoài vì thế những gì xảy ra bên trong căn phòng thắp sáng này, ngư�i ngoài đ�u thấy cả. Căn phòng hình bán cầu. Quanh vòng bán cầu ấy là cả năm mươi nhân viên hoặc là nhi�u hơn nữa (cả phiên h�p gồm có bảy mươi mốt ngư�i, kể cả chủ tịch) ngồi trên một chiếc trư�ng kỷ. Cai-phe, viên chủ tịch, ngồi trên ngai giữa vách tư�ng đối diện. Trước mặt ông là Bị cáo, một bên là những cai ngục và một bên là những nhân chứng.

Vụ án bắt đầu như thế nào? Dĩ nhiên ngư�i ta phải nêu rõ ràng tội trạng của bị can và kêu g�i l�i xác nhận của nhân chứng. Thế nhưng, thay vì mở đầu như thế, “thầy cả thượng phẩm lại gạn h�i Chúa Jêsus v� môn đồ Ngài và đạo giáo Ngài.�

Ông ta muốn ám chỉ rằng Ngài đã tăng cư�ng số môn đồ vì một mục đích bí ẩn nào đó và dạy h� một giáo lý thầm kín, có thể hiểu lầm là một dự định cách mạng. V� phần Chúa Jêsus, vẫn còn thấy nhục nhã vì đã bị bắt cách lén lút giữa đêm như là sợ Ngài tẩu thoát, lại với một lực lượng hùng hậu làm như Ngài vốn là một tên đầu đảng cách mạng không bằng, nên li�n đáp ngay với gi�ng bình tĩnh kiêu hùng: “Cớ sao ngư�i gạn h�i Ta? Hãy h�i những kẻ đã nghe ta nói đi�u chi với h�; những kẻ đó biết đi�u ta đã nói.� Nếu chưa biết Ngài đã nói và làm gì thì tại sao h� lại bắt Ngài? H� tìm cách bêu xấu Ngài là kẻ âm mưu lén lút nhưng chính h� với hành động bắt bớ cùng xét xử thầm lén khuya khoắt lại là con của sự tối tăm.

Chỗ mà xưa nay ngư�i ta chỉ toàn nghe những gi�ng kêu nài thảm thiết, những l�i nịnh bợ tâng bốc cùng những câu biện hộ khéo léo, gi� đây lại vang lên những l�i đơn sơ mà hùng dũng đến thế, thật cũng là một đi�u mỉa mai đối với b�n ngồi tòa hôm ấy. Bởi thế, tên cai ngục, có lẽ đã thoáng thấy vẻ mặt thầy cả thượng phẩm đ� rần vì nhục nhã nên đã nắm tay đấm vào miệng Chúa Jêsus, h�i rằng: “Ngươi dám đối đáp cùng thầy cả thượng phẩm dư�ng ấy sao?� Tên làm mướn đáng thương! Thà cánh tay nó bị teo đi trước khi nó vả Ngài còn hơn. Chính sự kiện này cũng đã xảy đến cho thánh Phao-lô tại chính nơi này, và ông đã không thể cầm giữ được câu nói trả châm biếm đầy khinh bỉ và nhục mạ. Thế nhưng Chúa Jêsus đã bị phản mà không h� giận dữ. Nhưng rồi ngư�i ta sẽ nói gì v� một tòa án và là một tòa án giáo hội, lại để cho một tên đầy tớ lợi dụng uy hiếp một Bị cáo chưa được xét xử ngay giữa phiên tòa như thế?

Dầu sao, thầy tế lễ cả cũng phải chấm dứt lối đối xử trước đó và buộc lòng phải theo đúng đi�u đáng phải khởi đầu từ trước – tức kêu g�i nhân chứng. Nhưng cả đến b�n này nữa, cũng bị thất bại cách thảm thương. H� không có đủ thì gi� để lập một bản cáo trạng chính xác đầy đủ nhân chứng; và lúc đó thì không còn có thể ch� đợi được nữa. Thế là chứng cớ chỉ là những l�i ứng khẩu và rõ ràng là do những tên bộ hạ cùng đao phủ xướng lên mà thôi. Thật đúng như l�i thánh Ma-thi-ơ đã nói: “Chúng kiếm chứng dối v� Ngài, để được giết Ngài.� �ể được giết Ngài, chính là đi�u h� đang rắp tâm quyết định – h� chỉ tìm cách bịa đặt những dẫn chứng hợp pháp, không chút e ngại. Tuy nhiên, cố gắng h� đã thất bại nặng n�. Những nhân chứng cũng lại không đồng ý với nhau hoặc có thể kể cho ra một câu chuyện hợp lý được. Phiên tòa càng h�i nhi�u nhân chứng thì nỗi thất bại càng rõ ràng hơn và mỉa mai hơn.

Cuối cùng có hai ngư�i đồng ý với nhau v� một đi�u mà h� đã nghe Ngài tuyên bố và h� hi v�ng có thể bắt từ đó để lập bản cáo trạng. H� nghe Ngài bảo rằng: “Ta sẽ phá đ�n th� này bởi tay ngư�i ta cất lên, kh�i ba ngày, ta sẽ cất một đ�n th� khác không bởi tay ngư�i ta cất.�

�ó là một câu Chúa nói khi bắt đầu chức vụ Ngài, dĩ nhiên hàm chứa một ý nghĩa thi ca thanh nhã, nhưng h� lại lặp lại bằng lối văn xuôi thô kệch hơn hết; tuy vậy, dù có giải thích như ý muốn, h� cũng khó thành công được; vì nếu phần đầu câu nói có nghĩa là Ngài sẽ phá đ�n th� thì chính phần sau có l�i hứa sẽ xây lại. Thấy rõ rằng nếu cứ để h� nói thêm cũng chỉ vô ích, nên thầy cả thượng phẩm lên tiếng h�i Chúa Jêsus: “Ngươi chẳng đối đáp chi hết v� những đi�u các kẻ này cáo ngươi sao?� Ông ta làm ra vẻ như những chứng cớ đưa ra đó là hệ tr�ng lắm; nhưng thật ra chỉ vì biết rằng lý cớ ấy không đứng vững được nên mới làm bộ nóng nẩy cách bất lịch sự như thế. Nãy gi� Chúa Jêsus chỉ đứng nhìn hoàn toàn không nói gì trong khi các nhân chứng nghịch Ngài đang hủy phá l�i chứng của nhau; lúc này Ngài cũng chẳng thốt một l�i đáp lại câu h�i của thầy cả thượng phẩm. Ngài không cần nói. Chính sự im lặng nói lên được nhi�u hơn cả những l�i lẽ chát tai. Sự im lặng đã khiến những kẻ xử Ngài cảm thấy bị mỉa mai và nhục nhã càng thấm thía hơn. Ngay cả lương tâm sắt đá của h� cũng bắt đầu thấy khó chịu khi gương mặt thản nhiên nhìn h� cùng cách đối xử của h� với vẻ lặng lẽ cao thượng. Cũng vì khó chịu mà thầy cả thượng phẩm mới to tiếng chát chúa như vậy.

Nói tóm lại, ông ta đã hoàn toàn thất bại lần này không kém gì lần trước. Tuy nhiên vẫn còn con bài cuối cùng nên ông ta muốn chơi cho tr�n. Quay v� ghế ngồi và đối diện Jêsus, với vẻ trịnh tr�ng của kẻ đóng kịch ông ta nói: “Ta khiến ngươi chỉ �ức Chúa Tr�i hằng sống mà th�, hãy nói cho chúng ta, ngươi có phải là �ấng Christ, con �ức Chúa Tr�i chăng?� Thế nghĩa là, ông ta buộc Ngài phải th� Ngài tự xưng mình là ai; bởi lẽ l�i th� giữa dân Do Thái là do quan tòa ch71 không do tù nhân.

�ây là một trong những gi� phút nghiêm tr�ng trong đ�i sống �ấng Christ. Dĩ nhiên Ngài cũng ý thức được rằng thầy cả thượng phẩm có quy�n bắt Ngài th�; hay ít ra Ngài cũng nhận thấy sự im lặng lúc này có thể bị hiểu lầm là Ngài muốn rút lại l�i tuyên bố trước kia. Thật ra, Ngài biết rằng vấn đ� được đặt ra là với mục đích buộc tội Ngài, và trả l�i cũng chỉ có nghĩa là gánh lấy sự chết vào thân. Thế nhưng Ngài là �ấng trước kia đã cấm ngư�i ta g�i mình là �ấng Mêsi khi h� muốn tôn Ngài làm vua, gi� đây lại xưng danh hiệu mình ra để nhận lấy bản án. Với vẻ quả quyết và trịnh tr�ng, Ngài đáp: “Thật như l�i;� và hình như cảnh trạng lúc ấy đã khiến Ngài ý thức mạnh mẽ v� mình nên tiếp luôn: “V� sau các ngươi sẽ thấy Con ngư�i ngồi bên hữu quy�n phép �ức Chúa Tr�i, và ngự trên mây từ tr�i mà xuống� (Xem Thi Thiên 110:1 và �aniên 7:13). Lúc này h� là quan tòa của Ngài nhưng một ngày kia, chính Ngài sẽ là quan tòa của h�; h� chỉ có thể hủy diệt cuộc sống trần thế của Ngài, nhưng Ngài lại có thể định đoạt cả số phận đ�i đ�i của h�.

Ngư�i ta thư�ng bảo rằng tín đồ �ấng Christ đã gán cho Ngài đi�u mà Ngài không bao gi� tự xưng; rằng Ngài chẳng h� tự xưng mình hơn ngư�i, thế nhưng h� đã tôn Ngài làm �ức Chúa Tr�i. Tuy nhiên l�i xác nhận cao cả trên, khi đã là một l�i th�, hẳn phải làm xúc động nhi�u tấm lòng. Thật ra, khi h�i Ngài, thầy tế lễ đã cố gắng dùng những danh từ tầm thư�ng và với ý nghĩa thấp hèn nhất mà chữ ấy có thể gợi ra. Chẳng hạn, ngư�i ta cho rằng, khi h�i Ngài có phải là “Con �ức Chúa Tr�i chăng�, ông ta không ngụ ý gì khác hơn là khi h�i Ngài có phải “�ấng Christ� chăng. Nhưng với l�i xác nhận của �ấng Christ v� chính mình “ngồi bên hữu quy�n phép �ức Chúa Tr�i và ngự trên mây mà xuống� thì ngư�i ta sẽ nghĩ thế nào? Có thể nào �ấng sẽ làm Quan án nhân loại, dò xét tận đáy lòng ngư�i, cân nhắc từng hành động và định đoạt số phận đ�i đ�i của ngư�i theo việc h� làm, lại chỉ là một ngư�i sao? Chính những nhân vật vĩ đại và khôn ngoan nhất cũng công nhận rằng trong lịch sử của một con ngư�i, ngay cả tấm lòng của những trẻ thơ, cũng có những bí mật và huy�n nhiệm mà h� không thể dò thấu được. Chỉ là ngư�i thì không ai có thể đo lư�ng tâm linh của ngư�i được; dù là chính bản thân mình, cũng không dò xét được nữa.

L�i xưng nhận cao cả nầy thật đã nâng cao khung cảnh toàn diện lên biết bao! Chúng ta không còn nhìn thấy những con ngư�i nh� nhen cùng việc làm bẩn thỉu của h� nữa; nhưng chỉ nhìn thấy Con �ức Chúa Tr�i làm chứng v� chính mình giữa thính giả của vũ trụ. Bây gi� chúng ta thật chẳng thèm để ý gì tới những l�i bàn tán v� Ngài của các quan tòa Do Thái nữa! L�i xác nhận lớn lao này vang dội qua bao th�i đại, và vì phát xuất từ môi miệng Ngài, trái tim nhân loại sẽ đồng thanh nói A-men.

Cuối cùng, thầy cả thượng phẩm cũng đạt đến đích. Theo thói tục của thầy cả thượng phẩm mỗi khi nghe l�i nói phạm thượng. Ông ta xé áo mình, xây qua phiên tòa, bảo: “Nó đã nói phạm thượng, chúng ta còn cần gì ngư�i làm chứng nữa sao?� Rồi cả b�n đ�u đồng ý buộc tội Ngài và lên án tử hình.

�ôi khi những tác giả Kinh Thánh có lòng tốt, trong lúc tra cứu những chuyện này, cảm thấy băn khoăn với ý nghĩ là các quan tòa xử Chúa Jêsus rất tận tâm. Há chẳng phải bổn phận h� là phải xét lại l�i tuyên bố của kẻ xưng mình là �ấng Mêsi có đúng hay không sao? Và h� há chẳng đã thành thật nghi ng� l�i tự xưng của Chúa Jêsus sao? Ai cũng phải công nhận là h� rất thành thật nghi ng� đi�u đó. Chúng ta cần phải lùi xa hơn một chút mới có thể phán đoán chính xác cách cư xử của h�. H� đã đi lạc lối từ khi được nghe những l�i tuyên bố v� Jêsus lần đầu tiên. Chỉ những tâm hồn thánh khiết, nhạy cảm, mong đợi mới biết nghênh đón và quí mến Ngài. Thế nhưng giới giáo quy�n xứ Giu đê th�i bấy gi� không mảy may mong đợi, nhạy cảm và thánh khiết. H� hoàn toàn không thể hiểu Ngài và không tìm được vẻ đẹp khiến h� ưa thích Ngài. Cũng như Ngài vẫn thư�ng bảo với h�, là những con ngư�i như h�, h� không thể nào tin được. Lỗi không phải trong chính hành động nhưng là trong chính bản chất con ngư�i của h�. Có thể nói là h� bước theo ánh sáng của h� lại chính là bóng tối. Tuy nhiên, những ai nhìn kỹ hành động của h� lúc ấy thì không thể khoan dung được. Việc làm h� không biểu lộ công lý một tí nào. Chẳng có bản cáo trạng hoặc chứng cớ buộc tội gì cả, cũng chẳng như�ng dịp cho Bị cáo chống án nữa; nguyên cáo cũng chính là quan tòa; bản án chỉ là một kết luận đã định từ trước và cuộc xét xử chỉ là một loạt mưu mô để buộc Bị cáo phải thốt ra một l�i có thể giúp h� kết án Ngài.

Nhưng cũng chính vì những hậu quả theo sau cuộc xử án này mà h� đã tự cắt đứt thiện cảm với những ngư�i khoan dung, độ lượng mãi mãi v� sau này. Tòa án phải là một nơi thiêng liêng cao quí; nghĩa là khi một vấn đ� tr�ng đại được đem ra xét xử và đã được trịnh tr�ng lên bản án rồi, thì chính quan tòa cũng phải bị xúc động và ngay cả kẻ bị kết án, khi đã nhận bản án, cũng phải được m�i ngư�i kính nể và tôn tr�ng. Nhưng cuộc xử lén lút này, ngay từ đầu đã dùng thứ hành động lợi dụng bất nhã của một tên đầy tớ tòa án đủ chứng t� thái độ của b�n ngư�i có mặt lúc bấy gi�. H� không bao gi� nghĩ đó là một việc làm nghiêm trang, cao cả, h� không nghĩ gì khác hơn là thù oán và hằn h�c nhìn ngư�i đã ngăn trở và khinh thư�ng h�, đã làm giảm bớt uy tín h� giữa đám đông và chặn đứng m�i mối lợi bất khiết của h�. Chắc hẳn từ lâu nay cả một biển cảm nghĩ ấy đã ứ đ�ng trong lòng h�, và gi� đây dịp tiện đã đến, nó mới tung ra trên Ngài. H� lấy gậy đập vào Ngài, nhổ trên mặt Ngài; khoác một vật trên đầu Ngài và đánh đập Ngài một lần nữa, la to lên rằng: “Hỡi �ấng Christ, hãy nói tiên tri thử ai đã đánh ngươi đi.� Có lẽ chúng ta mong rằng đó chỉ là hành động của b�n bộ hạ đáng thương thôi, nhưng l�i ngư�i thuật chuyện có xác nhận rõ ràng rằng chính b�n chủ đã dẫn đư�ng cho b�n đầy tớ làm theo.

Trong con ngư�i có những đi�u thật là đáng sợ. Có những vực thẳm trong bản chất nhân loại mà chúng ta khó được an toàn khi nhìn đến. Chính vẻ toàn thiện của Christ đã làm nổi bật tính độc ác tột bực của kẻ thù Ngài. Trong tác phẩm “Thiên �àng Hư Mất� có một đoạn kể lại câu chuyện một toán thiên sứ, được sai đi khắp thiên đàng tìm quỉ Sa-tan đang trốn trong vư�n, bắt gặp được quỉ trong hình thù một con cóc “ngồi chồm hỗm trên lỗ tai bà Ê-va� . Ithriel, một thiên sứ trong toán, mới cầm cây lao đập vào cóc và kinh ngạc thấy cóc biến lại nguyên hình quỉ.

“Vì không một hình thức giả ngụy nào

có thể chịu đựng nổi khi tiếp xúc với

bản chất thiên vương, mà phải trở v�

với nguyên hình của nó.�

Tuy nhiên, sự tiếp xúc đến bản chất toàn thiện lại thư�ng gây một hiệu quả trái ngược: Biến đổi thiên sứ thành con cóc, chính là nguyên hình của đi�u ác.

Lúc bấy gi� �ấng Christ đang vật lộn với quân thù là kẻ mà Ngài đã giáng thế để tiêu diệt; và chính trong lúc cố bám chặt Ngài để giằng co lần cuối, nó đã phơi bày tất cả những gì xấu xí và độc địa trong bản chất nó. nhưng Ngài đã vững lòng chịu đựng không h� nhát sợ; vì Ngài đã đến để chết v� tội lỗi, và chết để đem sự cứu rỗi cho nhân loại.

CHƯƠNG 3

PHI-E-RƠ CH�I CHÚA

Bên cạnh vụ án Giáo hội này, còn một màn phụ diễn mà chúng ta cần suy nghĩ đến trước khi bước sang cuộc xử án dân sự. Chính gi� phút �ấng Christ đứng trong phòng nhà thầy cả thượng phẩm dũng cảm xưng danh mình ra, thì một trong các môn đồ Ngài ở ngoài sân của cùng tòa nhà, liên miên th� chối không biết Ngài.

I

Khi Chúa Jêsus bị trói trong vư�n Ghết-sê-ma-nê rồi đưa v� Giê-ru-sa-lem, tất cả môn đồ đ�u b� Ngài chạy trốn. Tôi tưởng tượng, có lẽ h� đã chuồn qua các đám cây trong vư�n rồi tẩu thoát vào mi�n quê quanh đó hoặc bất cứ nơi nào h� cho là an toàn.

Tuy nhiên, trong số mư�i hai, có hai ngư�i – thánh Phi-e-rơ và thánh Giăng, ngư�i đang kể câu chuyện – được hồi tỉnh ngay sau cơn hãi hùng đầu tiên và theo Ngài một khoảng xa xa. Nép mình dưới những bóng cây bên vệ đư�ng, ẩn mình d�c những ngôi nhà trên đư�ng phố, h� rón rén theo sau đoàn ngư�i đang di chuyển. Cuối cùng, khi gần đến nơi – dinh thự thầy cả thượng phẩm – h� vội vã tiến lên; và thánh Giăng đã bước vào giữa đám đông nhưng có lẽ hơi do dự, còn thánh Phi-e-rơ bị kẹt ngoài đư�ng, rồi cánh cửa đóng lại.

�ể hiểu rõ những gì xảy ra sau đó, chúng ta cần mô tả từng chi tiết lối kiến trúc của ngôi nhà thầy tế lễ thượng phẩm vì nó hoàn toàn khác biệt với phần lớn nhà của chúng ta ngày nay. Một ngôi nhà Tây phương thư�ng nhìn ra đư�ng, nhưng nhà �ông phương lại hướng v� bên trong hơn, không có cửa ra vào phía trước chỉ trừ một lối vào hình vòng cung có cửa thật lớn chặn lại. Khi cửa này mở ra, cho ta một hành lang thật rộng xuyên qua mặt ti�n và dẫn vào một sân vư�n lát đá giữa tr�i. Ngôi nhà chính được cất lên tại đây và các căn phòng, trên cũng như dưới lầu đ�u nhìn ra sân. Ngoài ra, cạnh hành lang và bên trong cổng ngoài cùng, còn có một nơi ở cho ngư�i gác cửa giữ nhiệm vụ mở và đóng cổng; và nơi cánh cổng lớn, có khoét một cửa nh� đủ cho một ngư�i ra vào.

Khi b�n dẫn Chúa Jêsus v� trước biệt thự, chắc hẳn đứa tớ gái giữ cửa đã mở cánh cổng lớn cho h� vào rồi đóng lại ngay. H� tiến vào sân dưới lối đi vòng cung và cuối cùng bước vào một căn phòng nhìn ra sân. Nhưng b�n cảnh sát và bộ hạ được triệu tập trong vụ bắt Chúa lúc ấy đã làm xong nhiệm vụ nên đứng ở ngoài và vì đêm khuya giá lạnh, h� nhóm lửa giữa tr�i, tụ h�p nhau lại để sưởi ấm.

Như đã nói, Giăng đã l�t vào trong cổng với đoàn ngư�i nhưng Phi-e-rơ bị ở ngoài. Hình như có một địa vị có một địa vị xã hội cao hơn những môn đồ kia nên Giăng được thầy tế lễ thượng phẩm quen biết và vì thế, có thể ông ta cũng quen thuộc ngôi nhà này cùng b�n tôi tớ ở đó, và khi thấy Phi-e-rơ bị đứng ngoài, ông chạy ra bảo ngư�i tớ gái mở khung cửa nh� nơi cổng để ông ta vào.

Thật ra đó là một hành động thân mật, tuy nhiên, như sự kiện đã minh chứng, nó lại đưa đến một hậu quả tệ hại không ng�. Chính Giăng đã đưa Phi-e-rơ vào vòng cám dỗ. Bạn hữu thân thiết nhất, đôi khi cũng có thể đối xử với nhau như thế; vì có những hoàn cảnh đối với ngư�i này không gây hại gì thì có thể lại nguy hiểm đối với ngư�i kia. Có ngư�i có thể hòa mình dễ dàng vào một đoàn thể mà kẻ khác cảm thấy run sợ nếu bước vào. Có những thù vui mà tín đồ �ấng Christ có thể dự phần trong khi kẻ khác lại gặp ảnh hưởng tai hại vì tiếp xúc với chúng. Một đầu óc trưởng thành và giè giữ, có thể đ�c chính những sách có sức khêu ng�n lửa địa ngục trong một tâm trí còn non nớt. Sự cám dỗ luôn luôn gồm hai đi�u này: Một mặt, ta phải nhắc đến những hoàn cảnh đặc biệt con ngư�i phải đương đầu; mặt khác, phải lưu ý đến cá tính hoặc tiểu sử của chính con ngư�i bước vào hoàn cảnh ấy. Chúng ta cần nhớ rõ đi�u đó nếu muốn giữ chính mình hoặc kẻ khác kh�i thất bại trước cám dỗ.

II

Dĩ nhiên, sau khi đem được Phi-e-rơ vào cửa, Giăng đã chạy vội qua sân, bước vào căn phòng Chúa Jêsus đang đứng để chứng kiến biến cố.

Nhưng Phi-e-rơ thì không. Ông không quen thuộc chỗ này như Giăng; và ông lại có vẻ thẹn thuồng, nhút nhát của một thư�ng dân đứng trứơc căn nhà vĩ đại như thế này. Hơn nữa, ông còn lo sợ ngư�i ta biết mình là môn đệ �ấng Christ và sẽ bị bắt chăng. Lại nữa, ông còn phải trả giá v� hành động không may đối với Man-chu tại cửa vư�n Ghết-sê-ma-nê, vì đã bước vào đây thì thế nào tên kia cũng nhận ra được ông.

Bởi thế, ông cứ đứng bên trong cánh cửa lớn, từ bóng tối nơi lối đi vào cung, đưa mắt nhìn vào trong, không h� hay biết đứa đầy tớ gái, từ vị trí thuận tiện của nó, cũng đang quan sát mình. Ông cảm thấy khó chịu vì không biết làm gì. Ông không dám vào nơi phòng xử án như Giăng. Có lẽ ông rất mong ước được bước ra đư�ng trở lại. Ông đã bị mắc bẫy.

Cuối cùng, ông thơ thẩn bước tới đám ngư�i chung quanh đống lửa, ngồi xuống bắt đầu sưởi. Bên ánh lửa, ta có thể thấy rõ đó là một đám ngư�i hỗn tạp và không ai lưu ý gì đến Phi-e-rơ. Ông ngồi xuống như thể là một ngư�i trong b�n, thế thôi.

Tuy nhiên, trên một khía cạnh khác, đó là một hoàn cảnh còn nguy hiểm hơn ông tưởng nữa. Ông chỉ lo sợ nguy hiểm tánh mạng nhưng không nhận thức trước được nguy cơ cho linh hồn dù nó rất gần. Thật là nguy hiểm nếu tín đồ �ấng Christ đang ngồi giữa thù địch Ngài mà không bày t� được bản chất của mình. “Phước cho ngư�i nào chẳng theo mưu kế của kẻ dữ, chẳng đứng trong đư�ng tội nhân, không ngồi chỗ của kẻ nhạo bàng.� Chắc hẳn lúc Phi-e-rơ ngồi xuống, đám ngư�i đang cư�i đùa giễu cợt náo động v� Jêsus, thế nhưng ông vẫn không chận h� lại. Ông cứ đi�m nhiên, cố làm ra vẻ mình cũng ở trong đám nhạo báng ấy được chừng nào hay chừng nấy. Nhưng, không xưng �ấng Christ ra chính là bước gần k� với việc chối b� Ngài.

Theo lệ thư�ng, sự cám dỗ luôn luôn đến cách bất ng� và ngay những lúc ta sơ hở nhất. Như đã nói ở trên, trong lúc ông núp dưới cửa vòng cung, ngư�i đầy tớ gái đã quan sát m�i cử chỉ của ông. Cử chỉ ông thật khả nghi và cô ta, với trí khôn lanh đàn bà, đã đoán được bí ẩn trong ông. Vì thế, khi một cô bạn đến rủ đi, không những cô ta chỉ Phi-e-rơ cho bạn và bày t� nghi ng� v� ông, mà lúc đi qua phòng mình, còn bước tới đống lửa giữa b�n lính, nhìn thẳng vào mặt ông, bảo với đôi mắt sáng rỡ ranh mãnh: “Ngư�i này cũng ở với Jêsus ngư�i Na-xa-rét�.

Phi-e-rơ vô cùng kinh ngạc. Ông tưởng chừng như ngư�i ta đã lột mặt nạ kh�i mình. Trong phút chốc, bản năng kinh hãi bám chặt lấy ông; bản năng hổ thẹn làm cho ông khó chịu, khi bị nhìn là môn đệ của kẻ h� đang nhạo báng. Thật ra, có đi�u đáng hổ thẹn hơn ấy là làm sao ông có thể xưng mình là môn đồ của Thầy đang bị nhục mạ một ông không bênh vực? Chính ra ông đã chối Thầy mình bằng hành động trước khi chối bằng l�i nói; và hành động đi trước khiến l�i nói cũng cần thiết. Ông nhíu mày nói: “Ta không hiểu ngươi nói chi�; thế là cô ta cư�i b� đi vì đã hoàn toàn thành công.

Không ai tiếp tục cầu nguyện. Nhưng Phi-e-rơ cảm thấy khó chịu, nên vội tìm dịp trốn kh�i đống lửa. Ông đến chỗ cửa vòng cung, cố ý ra kh�i nơi này. Nhưng bẫy đã sập xuống tại đây rồi; vì một tớ gái khác, nãy gi� vẫn chăm chú nhìn ông và có lẽ đang cư�i, đứng tại cửa phòng với hai, ba ngư�i đàn ông, cũng chỉ Phi-e-rơ đang đi lại bảo: “Ngư�i đó cũng ở với Jêsus, ngư�i Na-xa-rét�.

Tội nghiệp cho Phi-e-rơ! Bị ngã một lần thứ hai vì bàn tay một ngư�i đàn bà. Nhưng có biết bao lần l�i nói xấc xược cùng nụ cư�i giễu cợt của nữ giới cũng đã từng khiến cho nam giới hổ thẹn đến những gì cao cả và thành khiết hơn hết! Phi-e-rơ tuôn ra một l�i th� giận dữ rồi quay gót trở lại đống lửa.

Lúc này ông đã thất sắc mà mất cả tự chủ. Lòng ông hồi hộp với bao cảm xúc giao chiến nhau mà không còn bình tĩnh được nữa. Làm ra vẻ khinh thư�ng và lãnh đạm, ông vội vã xen vào câu chuyện, nói thật to để trấn áp sự nghi ng�, nhưng thật ra lại làm h�ng mục đích mình vì đã khiến ngư�i ta chú ý đến mình và càng bị dò xét, ông càng bối rối. Ngư�i bà con của Man-chu, ngư�i bị cắt đứt tai, nhận ra Phi-e-rơ. Gi�ng rồ r� quê mùa và rặt Ga-li-lê vang lên đủ gợi nghi ng� trong bao kẻ khác. Nghĩ rằng trêu một kẻ làm bộ như thế cũng là một trò giải trí thú vị cho qua đêm nhàn rỗi ấy, h� bèn đồng thanh tầm nã con mồi.

Phi-e-rơ hoàn toàn thất bại; như con bò mộng giữa đấu trư�ng bị tấn công tứ b�, mắt ông m� đi vì giận dữ, sợ hãi cùng hổ thẹn và rồi vừa chối Chúa vừa th� thốt, nguy�n rủa địch thủ.

Chắc hẳn lúc ấy tất cả những thói quen của một ngư phủ ngày trước đã bị giết chết và chôn giấu từ lâu, đến nay lại được dịp hồi sinh. Có lẽ Phi-e-rơ cũng chỉ là một ngư�i lúc còn trẻ vẫn hay th� thốt phạm thượng – một trang thanh niên nóng tính, thích nhấn mạnh và vẽ v�i l�i nói được chừng nào hay chừng nấy. Loại tội lỗi này thư�ng biến mất ngay khi một ngư�i đầu phục Chúa. Trong lúc bao tội lỗi khác vẫn còn kép dài qua năm tháng và chỉ có thể bị đóng đinh từng chặng một, thì tội th� thốt phạm thượng thư�ng tiêu biến rất mau lẹ. Tuy nhiên, rất khó mà từ b� hẳn quá khứ tội ác. Nơi Phi-e-rơ hình như tội này đã chết ngay lúc ông tin Chúa và đã bị chôn sâu bao năm rồi, thế nhưng gặp gi� phút thuận tiện, nó lại nổi dậy mạnh mẽ hơn bao gi� hết. Những thói quen xưa cũ của tội lỗi rất khó tiêu diệt. Chúng ta tưởng chừng đã giết chết và chôn sâu chúng rồi; nhưng có đôi lúc há bạn chẳng nghe tiếng gõ cửa của chúng từ dưới lòng đất sao? Há bạn chẳng cảm thấy xác chết đang cựa mình trong quan tài và mặt đất chuyển động trên ngôi mộ nó sao? Và đó là hình phạt của những ngày buông lung theo xác thịt. Cho đến gi� phút hấp hối, kẻ bê tha rượu chè, kẻ dối gạt hoặc th� thốt vẫn còn phải canh gác và phòng giữ mộ địa chôn giấu quá khứ của mình.

Dầu sao, trong l�i xúc phạm giận dữ của Phi-e-rơ, chúng ta cũng tìm thấy một phương pháp nào đó. Khi muốn t� ra mình không phải là môn đệ �ấng Christ, ông thấy không có gì hơn là nguy�n rủa. Thật ra, h� không tin l�i chối Chúa của ông nhưng cũng thể nghi ng� tội ông đã phạm. Vì h� thừa biết rằng, kẻ thuộc v� Jêsus chả bao gi� nói những l�i như Phi-e-rơ được. Như thế, cả đến những kẻ không tin Jêsus cũng vẫn công nhận và ch� đợi những l�i nói cùng hành vi trong sạch nơi kẻ thuộc v� Ngài. Và lấy làm kinh ngạc thấy kẻ mang danh Ngài vẫn làm những đi�u không hơn gì kẻ khác. �ó chính là một trong những l�i làm chứng mạnh mẽ hơn hết cho Chúa chúng ta.

III

Giữa lúc thốt ra l�i chối Chúa và xúc phạm, bỗng Phi-e-rơ thấy những tia nhìn của kẻ làm khổ ông quay hẳn sang một đối tượng khác. �ó là Jêsus, trước đó đã bị kẻ thù kết án và hiện đang bước giữa bao l�i thóa mạ, mắng nhiếc từ sân ngoài vào phòng giam để ch� giai đoạn cuối của vụ xử. Lúc bước xuống th�m phòng xử, Ngài đã nghe thấy gi�ng môn đồ mình và lòng đau xót không thốt được nên l�i. Ngài vừa quay lại hướng phát ra gi�ng nói thì bắt gặp Phi-e-rơ cũng vừa nhìn thấy Ngài và cả hai nhìn thẳng vào mắt nhau. Chúa Jêsus không nói gì, bởi lẽ dù Ngài chỉ thốt ra một l�i t� vẻ kinh ngạc đi nữa cũng có thể tiết lộ bí mật v� môn đồ Ngài. Ngài cũng không thể đứng lại lâu hơn, vì b�n lính đang hối thúc Ngài. Tuy nhiên, chỉ trong phút chốc ngắn ngủi ấy hai tia mắt đã gặp nhau và tâm hồn đã thấu suốt được tâm hồn.

Ai có thể giải thích được tia nhìn của �ấng Christ lúc bấy gi�? Một cái nhìn có thể mang hình ảnh cả một thế giới. Một cái nhìn có thể còn hùng biện hơn cả những âm thanh vang dội. Cái nhìn có thể biểu lộ được nhi�u hơn bao l�i nói. Chỉ có một tia nhìn, tâm hồn này có thể tan biến hoàn toàn trong tâm hồn kia. Một ánh mắt có thể hoặc đưa ngư�i bay bổng trên mây xanh hoặc khiến ngư�i lao đầu vào vực thẳm tuyệt v�ng.

Tia nhìn của Jêsus là một bùa chú đánh tan cơn mê của Phi-e-rơ. Tội lỗi luôn luôn là một cơn mất trí nhất th�i và đó là trư�ng hợp của Phi-e-rơ . Ông khiếp đảm, giận dữ và bối rối quá đến nỗi không còn biết mình đang làm gì. Nhưng ánh mắt Jêsus đã trả ông v� cho chính mình và tức khắc, ông đã hành động như một con ngư�i. Ông nóng nảy ngay chỗ đứng của mình lúc này không có gì ngăn trở ông nữa: Ông thản nhiên qua mặt đứa tớ gái cùng đồng b�n. Vì thật ra, bẫy cảm dỗ chỉ là một ảo tưởng. �ối với một ngư�i đức tin đã vững mạnh rồi thì không có gì trở ngại.

Hơn nữa, ánh mắt �ấng Christ còn là một gương soi để Phi-e-rơ nhìn rõ được chính mình hơn. Ông nhận thấy được những đi�u Ngài nghĩ v� mình. Cả một quá khứ hiện v� trong phút chốc. Trước kia, chính ông là ngư�i, trong một phút thiêng liêng không thể quên được, đã xưng danh �ấng Christ và được Ngài thành thật thừa nhận. Ông là ngư�i, cách đó vài gi�, trên cả mư�i một sứ đồ, đã th� nguyện không bao gi� chối thầy mình. thế nhưng gi� đây, đã lìa b� Ngài và làm đau lòng Ngài chính lúc Ngài cần nâng đỡ hơn hết. Ông đã đặt mình làm một phần tử thù nghịch Ngài và với bao l�i th� thốt nguy�n rủa, đã giày đạt danh thánh Ngài dưới chân mình. Ông đã từ b� địa vị môn đồ để trở v� với những gì thô lỗ của th�i thanh niên chưa tin Chúa. Ông là một tên bội ước. Và tất cả những đi�u đó đã bao hàm trong tia nhìn của �ấng Christ lúc ấy.

Ngoài ra, vẫn còn vài đi�u khác. �ó là một cái nhìn có tính cách cứu vớt. Nếu có ngư�i bạn nào đã chứng kiến Phi-e-rơ vụt thoát kh�i nơi ông đã phạm tội, có lẽ cũng đã lo sợ tưởng đến những gì có thể xảy ra sau đó rồi. Ông vụt chạy đi đâu thế? Có phải vào vực thẳm Giu đa đã lao mình xuống sau đó không? Thật ra Phi-e-rơ không xa chỗ đó bao nhiêu. Nếu lúc ấy, đôi mắt ông ta bắt gặp tia nhìn giận dữ trên gương mặt �ấng Christ có lẽ số phận ông đã chấm dứt tại đó rồi. Tuy nhiên, ánh mắt Ngài không h� vương h�n giận. Chắc hẳn chỉ đau thương và thất v�ng vô vàn. Nhưng cao sâu hơn, vẫn là bản chất của Cứu Chúa, một bản năng đã khiến Ngài giơ tay ra nắm lấy Phi-e-rơ khi ông bị chìm xuống biển. Cũng với bản năng ấy, gi� đây Ngài nắm lấy ông.

Trong tia nhìn phút chốc ấy, Phi-e-rơ đ�c được tình yêu và tha thứ không sao thốt nên l�i. Nếu đã nhìn thấy được chính mình trong ánh mắt ấy, hẳn ông đã nhận rõ được Cứu Chúa hơn – một sự khải thị rõ ràng trái tim của �ấng Christ mà ông chưa bao gi� nhận biết. Chính đi�u này vẫn thư�ng khiến lòng ta tan chảy. Chẳng phải tội lỗi của chúng ta khiến chúng ta khóc lóc, nhưng chính là lúc chúng ta thấy rõ được bản chất của Cứu Chúa mà chúng ta đã phạm tội chống nghịch. Phi-e-rơ đã khóc lóc đắng cay; không phải để xóa nhòa tội lỗi, nhưng chính là vì cớ nhận biết tội lỗi đã được bôi xóa rồi. Nước mắt loại trên chỉ là một trận mưa rào; nhưng nước mắt Phi-e-rơ lúc này chính là cơn mưa tầm tã, tri�n miên, ngấm sâu vào lòng đất và nuôi sống tận gốc rễ những cây lá của linh hồn.

Thật ra, đây mới là bước đầu thật sự của tất cả những gì tốt đẹp mà thánh Phi-e-rơ đã thực hiện trên trần thế này. Nhưng chúng ta sẽ không đ� cập đi�u này tại đây. Bây gi� chúng ta hãy nghĩ đến �ấng, giữa cơn khủng hoảng và đau đớn cực độ này, lại nghe danh mình chẳng những bị chối từ mà còn pha lẫn với những nguy�n rủa, th� thốt, vẫn không h� oán giận cho hành động lừa đảo ấy. Trái lại, Ngài đã quên hẳn nỗi đau chính mình và với bản chất là Cứu Chúa, Ngài đã nhìn thế giới đê tiện ấy bằng ánh mắt yêu thương dịu dàng, trong phút chốc có thể nâng môn đồ sa ngã lên kh�i vực thẳm và đặt ngư�i trên tảng đá để ngư�i đứng vững mãi mãi và chính ngư�i, với đức tin không d�i đổi cùng l�i làm chứng sống động, cũng đã trở thành một tảng đá trong lịch sử nhân loại.

CHƯƠNG 4

TRƯỚC TÒA �N NHÂN DÂN

Trong chương trước, chúng ta đã biết Công hội Do Thái thông qua án tử hình của Chúa Jêsus. Nếu h� đã thi hành bản án theo lối Do Thái – tức ném đá – thì là một đi�u vui mừng rồi. Thế nhưng, như đã giải thích, h� không có quy�n v� vấn đ� này: Trong khi cho phép tòa án bản xứ xét xử và trừng phạt những tội vụn vặt, chính quy�n La Mã lại dành quy�n quyết định sống chết ưu tiên cho chính mình; và trong trư�ng hợp một bản án tử hình do tòa án Do Thái đưa ra, phải được chuyển sang giới đại diện La Mã trong xứ để xét lại và có thể sửa đổi bản án. Như thế, sau khi tự ý kết án Chúa Jêsus, b�n Công hội phải đưa Ngài ra tòa án của vị thống đốc.

I

�ại diện �ế quốc La Mã tại xứ Pha-lê-tin lúc bấy gi� là Bôn-xơ Phi-lát. Vốn là đại diện giới dân ngoại, nghĩa là đầu óc hoàn toàn thuộc v� thế gian, mánh khóe và xu th�i, ông chínhlà một tên nịnh bợ điển hình và chúng ta sẽ thấy rõ những chứng cớ qua hành động của ông trong ngày tr�ng đại này. Trong tác phẩm “Những nhân vật Kinh Thánh� của Candlish có một luận án đặc biệt xuất sắc v� Phi-lát.

Phi-lát giữ địa vị này đã bao năm rồi; thế nhưng ông không ưa thích dân chúng và h� cũng chẳng ưa gì ông. Dân Do Thái thuộc loại những dân tộc cứng đầu và khó tánh hơn hết mà chính quy�n La Mã phải tìm cách thống trị. Chưa quên được quá khứ huy hoàng của lịch sử, và vẫn còn bám víu hoài bão lập một đế quốc bá chủ, h� không chịu nổi ách thuộc địa; lúc nào h� cũng tìm thấy những nhục mạ nhân phẩm hoặc tôn giáo h� qua hành vi của kẻ thống trị; h� lằm bằm thuế nặng và luôn gởi đơn quấy rầy các quan cai trị. Phi-lát không chịu nổi h�. Giữa ông và h� không có mối thiện cảm nào. Ông thù ghét lòng cuồng tín của h�. Thư�ng qua những cuộc cãi vã vớio h�, ông đã gây bao vụ đổ máu. H� buộc tội ông là trụy lạc, hung bạo, cướp bóc và cai trị thất sách.

Dinh thống đốc không đặt tại Giê-ru-sa-lem, nơi mà chẳng ai quen với lối giải trí La Mã – hí trư�ng, hồ tắm, trò chơi, văn chương và xã h�i – lại bằng lòng sống ở đó. Dinh thự này xây tại thành phố duyên hải mi�n Sê-sa-rê, huy hoàng, tráng lệ trong kiểu kiến trúc tương tự của La Mã. Tuy nhiên, thỉnh thoảng, quan thống đốc phải viếng thăm thủ đô vì lý do chức nghiệp và thư�ng thư�ng như dịp tiện này, vào kỳ lễ Vượt qua.

Trong th�i gian ở đây, ông tạm trú tại ngôi nhà hoàng gia trước kia, lúc xứ Giu đê còn vua. Ngôi nhà do Hê rốt �ại đế vốn đam mê v� kiến trúc, cất lên trên ng�n đồi phía tây nam của đ�n th�. �ó là một biệt thự lộng lẫy không kém gì đ�n th� và rộng đến nỗi có thể chứa được một quân đội nh�. Ngôi nhà gồm có hai mái khổng lồ xòe ra hai bên và một dãy nhà nối li�n chính giữa. Trước mặt dãy nhà này là một sàn lát đá rất rộng và chính nơi đây, tại trên một chiếc bục cao giữa tr�i, xảy ra vụ án dân sự, vì chính quy�n Do Thái không bao gi� bước vào nhà, cho đó là việc làm ô uế. Phi-lát, dù không đồng ý, vẫn chi�u ý h� nhưng có lẽ cũng thầm nguy�n rủa trong lòng. Thật ra, dầu sao dân La Mã xử án giữa tr�i cũng là chuyện thư�ng. Mặt ti�n biệt thự là một dãy cột khổng lồ làm thành những hàng cột che bóng; quanh biệt thự là một công viên có lối đi, cây cối và ao hồ với những vòi nước phun cao trong ánh mặt tr�i và từng đoàn bồ câu tắm mình bên hồ nước.

Xuyên qua cánh cổng rộng của biệt thự vừa sáng tinh sương giới chính quy�n Do Thái đã đưa Tù nhân tiến vào sân, Phi-lát từ trong bước ra tiếp đón, ngồi vào ghế quan tòa với các thư ký bên cạnh, còn sau lưng chắc hẳn là những toán lính La Mã sạm nắng đứng cầm giáo, mặt lạnh như ti�n. Bị cáo cũng phải bước lên chiếc bục và đối diện Ngài là các nguyên cáo với Cai-phe làm đầu đảng.

Thật là một cảnh tượng kỳ lạ! Ai ng� chính tay b�n đứng đầu quốc gia Do Thái lại bắt trói �ấng Mê-si của h�, giao cho một tổng đốc Ngoại bang để cầu xin được giết chết Ngài! Hỡi vong hồn của những anh hùng và tiên tri đã từng yêu mến, ca tụng và dự ngôn v� địa vị huy hoàng của quốc gia này, gi� quyết định số phận nó đã đến và đây là hậu quả của nó!

�ây chính là hành động tự sát quốc gia. Nhưng há chẳng hơn thế nữa sao? Há chẳng phải hành động ấy đã phá h�ng mục đích và l�i hứa của �ức Chúa Tr�i sao? Chắc hẳn ít ra nó cũng có vẻ như thế. Tuy nhiên, Ngài chẳng h� bị lừa dối. Dù đó là tội ác con ngư�i, nhưng mục đích Ngài vẫn không thay đổi. Dân Do Thái đã đưa Con �ức Chúa Tr�i ra trước ghế tòa án Phi-lát chứng t� dân Do Thái và Ngoại bang đã hợp nhất trong việc kết án Ngài; bởi cớ một phần trong công tác của �ấng Cứu Chuộc là phơi bày tội ác nhân loại, và tại đây chứng t� cho m�i ngư�i thấy không còn có tội ác nào tày tr�i hơn là chính bàn tay con ngư�i đã giơ lên nghịch lại �ấng tạo nên nó. Thế nhưng, cái chết này phải tạo nên sự sống cho nhân loại; và Jêsus, đứng giữa dân Do Thái và Ngoại bang, với mục đích kết hợp h� trong mối tương thân của sự cứu rỗi chung. “Ôi sâu nhiệm thay là sự khôn ngoan và tri thức của �ức Chúa Tr�i! Sự đoán xét Ngài nào ai hiểu được, đư�ng lối Ngài nào ai biết được!�

II

Lập tức Phi-lát h�i ngay v� tội trạng Tù nhân.

Câu trả l�i rất là đặc biệt “ví Hắn chẳng phải là tay gian ác, chúng tôi đã không nộp cho quan rồi�, chứng t� h� ước mong quan tổng đốc khước từ quy�n xét lại, chấp nhận bản án h� là đầy đủ rồi và bằng lòng với phân nửa quy�n ưu tiên của ông – ấy là phê chuẩn và thi hành bản án. �ôi khi tổng đốc các tỉnh làm thế, hoặc vì lư�i biếng hoặc vì không cần chính quy�n bản xứ bổ túc; và đặc biệt trong trư�ng hợp vì lý do tôn giáo mà dĩ nhiên một ngư�i ngoại quốc không thể hiểu được, thì một l�i yêu cầu bổ túc như thế cũng có vẻ rất hợp lý.

Tuy nhiên, Phi-lát cũng không chịu thua, đáp lại: “Các ngươi hãy tự bắt lấy Ngư�i và xử theo luật mình�. Thế có nghĩa là: Nếu nhiệm vụ ta không phải là nghe bản cáo trạng thì ta cũng sẽ không phê chuẩn hoặc thi hành bản án; nếu các ngươi quả quyết đây là vụ án riêng của giáo hội các ngư�i thì hãy tự xử lấy; nhưng nếu thế, các ngươi phải bằng lòng vói hình phạt mà luật pháp cho phép các ngươi thi hành.

�i�u đó đối với h� thật đau lòng vì h� đang thèm khát chính mạng sống �ấng Christ, h� thừa biết rằng luật sẽ không cho phép h� làm gì khác hơn là b� tù hoặc dùng roi đánh. Với vẻ lãnh đạo, nham hiểm và kiêu ngạo, quan La Mã cố tâm khiến b�n ngư�i cảm thấy gót chân áp chế La Mã trên đầu cổ h�, và ông ta sung sướng vì đã ranh mãnh buộc h� phải than thở: “Chúng tôi chẳng cóphép giết ai cả�.

Bị cưỡng ép lập bản cáo trạng, h� tuôn ra một loạt những l�i buộc tội hăng say, đặc biệt nhất là ba đi�u sau: Thứ nhất, Ngài gây cho dân chúng rối loạn; thứ hai, Ngài ngăn cấm tri�u cống cho hoàng đế; và thứ ba, Ngài tự đưa mình lên ngang hàng một vị vua.

�iểm đáng chú ý nữa là h� không h� nhắc đến bản cáo trạng mà h� đã dựa vào đó để kết án Ngài. Bản đó không ghi ba điểm trên mà chỉ đưa ra tội phạm thượng thôi. Tuy nhiên, h� cũng thừa rõ rằng nếu đưa bản cáo trạng như thế ra lúc này thì chắc chắn sẽ bị chế nhạo là trái luật tòa án. Chúng ta còn nhớ một thống đốc La Mã th�i Phao-lô, cũng đã xử một bản cáo trạng tương tự, và đây là thái độ của ông ta: “Ga-li-ôn nói cùng dân Do Thái rằng: Hỡi ngư�i Giu-đa, giá như v� nổi trái phép hay tội lỗi gì, thì theo lẽ phải ta nên nhịn nhục nghe các ngươi. Song nếu biện luận v� đạo lý, danh hiệu hay là luật pháp riêng của các ngươi, thì hãy tự xử lấy, ta chẳng khứng xử đoán những việc đó đâu�. Ngư�i bèn đuổi chúng ra kh�i tòa án (Công vụ 18:14-16), và dù dĩ nhiên Phi-lát không dám t� thái độ khinh khi ngạo mạn tương tự đối với những gì ông g�i là mê tín của dân Do Thái, thế nhưng h� cũng biết ông đang nghĩ gì v� h�.

Dầu sao, bởi lẽ không lập được một bản cáo trạng đích thực cho nên h� đã rơi bẫy nguy hiểm không thoát ra được. H� đã phải bịa đặt từng tội một ngay lúc ấy không chút dè dặt.

L�i cáo thứ nhất – Chúa Jêsus gây cho dân chúng rối loạn – rất là mơ hồ. Nhưng còn l�i cáo thứ hai – Ngài cấm nộp thuế cho hoàng đế – thì chúng ta nghĩ sao? Nhớ lại cũng chính trong tuần đó, lúc Chúa trả l�i có nên nộp hoặc nộp thuế – “Hãy trả cho Sê-sa những gì thuộc v� Sê-sa và cho �ức Chúa Tr�i những gì thuộc v� �ức Chúa Tr�i� – chúng ta thấy l�i cáo đó có vẻ hoàn toàn giả dối. Trong l�i cáo thứ ba – Ngài tự xưng là �ấng Christ là Vua – còn có màu sắc hơn vì chính Ngài đã từng đứng nơi tòa án h�, trịnh tr�ng nhận mình là �ấng Christ. Tuy nhiên, trong trư�ng hợp này, h� cũng biết rõ rằng, đối với lỗ tai một ngư�i La Mã, l�i xưng �ấng Christ ấy mang một ý nghĩa hoàn toàn khác với ý nghĩa mà chính h� muốn hiểu. Thật ra, sự chống đối của h� chỉ là Ngài chưa đủ đi�u kiện để có thể xưng mình là vua, theo nghĩa một vị vua La Mã. Lúc ấy, h� đang nóng nảy mong đợi một vị vua biết đổi mới quân đội lật ách thống trị La Mã và biến Giê-ru-sa-lem thành thủ đô của một đế quốc chung cho toàn thế giới; và vì cớ tâm tình cùng mục đích của Chúa Jêsus trái hẳn với tham v�ng ấy của h� nên h� khinh khi và chán ghét Ngài.

Phi-lát hoàn toàn hiểu rõ chính b�n ngư�i ông đang tiếp xúc. Ông cảm thấy buồn cư�i cho lòng hăng say thích nộp thuế của h�. Một nhà truy�n đạo nói: “Phi-lát biết rằng chỉ vì ganh tị mà h� đem nộp Ngài�. Chúng ta không rõ ông đã quen biết với chức vụ Chúa Jêsus bao lâu rồi. Ông đã làm tổng đốc suốt th�i gian từ lúc Giăng Báp-tít mở đầu chức vụ cho đến khi chức vụ ấy được �ấng Christ tiếp tục, cho nên ông khó có thể không biết được. Giấc chiêm bao của vợ ông ta sẽ bàn đến sau đây, chứng t� rằng hình như danh Jêsus đã từng là đ� tài chuyện trò trong dinh thự; và có lẽ câu chuyện Chàng Thanh niên đầy nhiệt huyết đang nhục mạ đám thầy tế lễ cuồng tín này cũng giúp cho quan tổng đốc cùng vợ ông khuây nỗi buồn chán trong những ngày viếng thăm Giê-ru-sa-lem được phần nào. Từ đầu đến cuối, Phi-lát t� ra thật lòng lưu ý đến Chúa Jêsus và thành thật cảm phục Ngài. Chắc hẳn bởi cớ chính ông đã chứng kiến những gì Ngài cam chịu nơi tòa án; nhưng một phần khác, cũng do những gì ông đã nghe v� Ngài nữa. Qua m�i hành động của Phi-lát, chúng ta không thấy dấu hiệu nào chứng t� ông đã kết án Chúa Jêsus nặng n� cả. Hai l�i cáo đầu tiên, hình như ông không lưu ý gì; nhưng l�i thứ ba – tức Chúa tự nâng mình lên hàng một vị vua, chứng t� Ngài là địch thủ của hoàng đế – thì Phi-lát không thể cho qua được.

III

Nghe xong những l�i cáo, Phi-lát dẫn Chúa Jêsus vào trong dinh thự để đi�u tra lại. Chắc hẳn ông muốn làm thế để tránh sự khuấy rầy của đám nguyên cáo cực đoan ở ngoài. Và Chúa Jêsus đã bước vào trong, không chút e ngại như b�n chúng trước đây. Như thế, chúng ta có thể bảo rằng dân Do Thái đã từ chối Ngài khiến Ngài quay sang Ngoại bang – nghĩa là bức tư�ng ngăn cách đã sụp đổ từ đây và Ngài đang dẫm lên những tàn tích còn lại.

Thế là trong gian phòng mênh mông vắng lặng, Chúa Jêsus và Phi-lát đứng đối diện nhau – một bên, trong địa vị tù nhân cô thế; một bên, trong địa vị quy�n lực. Nhưng lạ lùng thay khi nhìn lại cảnh tượng lúc ấy, ta sẽ thấy hai địa vị đã bị đảo lộn trật tự! Vì chính Phi-lát mói là kẻ sắp bị xét xử – hoặc đúng hơn, Phi-lát và La Mã mà ông đang đại diện. Suốt buổi sáng hôm đó, Phi-lát đã bị xét đoán và lột mặt nạ; và từ đó, ông đã vướng vào lịch sử với hàng bao thế kỷ nhìn chăm bẳm vào ông. Các nhà đại h�a sĩ thư�ng phác h�a hình ảnh Hài nhi Christ với một vòng hào quang t�a ra, chói l�i và đôi khi khiến những kẻ đứng quanh Ngài m� mắt. Và thật vậy, lúc còn ở thế gian, trong Chúa Jêsus vẫn chiếu ra một nguồn sáng có thể phơi bày cả khía cạnh thiện và ác trong con ngư�i. �ó là một thứ ánh sáng dò xét, chiếu thẳng vào m�i góc cạnh và phơi bày từng đư�ng nét. Con ngư�i luôn bị xét đoán mỗi khi lại gần Ngài. �i�u đó há chẳng đúng sao? Chúng ta không bao gi� chịu phơi bày đầy đủ những gì bên trong chúng ta như cách �ấng Christ đã tác động chúng ta. Bởi cách đối xử với Ngài, chúng ta tự xét đoán và thông qua bản án của chính mình suốt cõi đ�i đ�i.

Phi-lát h�i Chúa Jêsus: “Chính ngươi là vua dân Do Thái phải chăng?� để nhắc lại l�i cáo thứ ba. L�i đáp của Ngài có vẻ thận tr�ng và dưới hình thức một câu h�i: “Ngươi h�i đi�u đó tự ý mình, hay là có ngư�i đã nói đi�u đó với ngươi v� Ta?� Ngài muốn biết câu h�i của Phi-lát có nghĩa gì – hoặc đứng ở quan điểm một ngư�i La Mã, hoặc quan điểm dân Do Thái; vì dĩ nhiên câu trả l�i Ngài sẽ khác hẳn tùy trư�ng hợp Ngài là vua hiểu theo cách dân La Mã, hoặc trư�ng hợp hiểu theo cách dân Do Thái.

Tuy nhiên, l�i đáp trên đã ch�c giận Phi-lát, có lẽ vì ngụ ý rằng chính ông đã lưu tâm đến vụ án này rất nhi�u nhưng không muốn nói ra, vì thế ông giận dữ đáp: “Nào có phải ta là ngư�i Do Thái đâu? Dân ngư�i cùng mấy thầy tế lễ đã nộp Ngươi cho ta�. Nếu ngư�i chủ tâm nói thế để châm biếm Ngài thì đó là một lằn đòn không phai m� được. Thật là nhục nhã thấm thía và đau đớn chua cay! Chính dân tộc Ngài – dân tộc yêu 1úi của Ngài mà Ngài đã dâng hiến cả cuộc đ�i – đã nộp Ngài cho dân Ngoại bang. Ngài cảm thấy ô nhục trước một ngư�i ngoại quốc như thể một cô bé nô lệ bị ngư�i mua trả giá, cảm thấy tủi hổ cho cha mẹ cùng cả gia đình đã bán và làm nhục cô.

Tuy nhiên, Chúa Jêsus li�n đáp l�i Phi-lát theo cả hai phương diện, trên khía cạnh chính trị La Mã và trên khía cạnh tôn giáo Do Thái.

Trước hết, Ngài trả l�i theo lối phủ định: “Nước của Ta chẳng phải thuộc v� thế gian này!� Ngài chẳng h� là địch thủ của hoàng đế La Mã bao gi�. Nếu có, thì việc đầu tiên của Ngài hẳn phải là tụ tập quân lính để giải thoát đất nước kh�i cư�ng quy�n La Mã và như thế, quân lính phải có bổn phận tối hậu là bênh vực ngư�i xứ h� chứ; thế nhưng ngay từ lúc Ngài bị bắt, Ngài cũng không h� nghĩ gì đến chính mình và đã ra lịnh kẻ theo mình phải nạp gươm vào v� lúc ngư�i này vừa rút ra. Ngài không bao gi� nghĩ đến một đế quốc của bạo lực, khí giới và vinh hiển trần thế.

Dầu sao, trong l�i phủ nhận này, Chúa Jêsus cũng đã dùng đúng chữ “Nước của Ta�. Và rồi, Phi-lát h�i: “Thế thì ngư�i là vua sao?� Jêsus đáp: “Thật như l�i, Ta là vua. Này, vì sao Ta đã sinh và vì sao Ta đã giáng thế: Ấy là để làm chứng cho lẽ thật�. Vương quốc Lẽ thật chính là nước của Ngài. Nước đó hoàn toàn khác biệt với đế quốc của Sê-sa. Nước của Sê-sa chỉ cai trị xác thể loài ngư�i; còn Vương quốc Ngài chiếm hữu những tấm lòng. Thế lực Sê-sa là quân đội, khí giới, thành trì và những hạm đội; nhưng sức mạnh của Vương quốc Christ là những nguyên tắc, tình cảm và tư tưởng. Công dân đế quốc Sê-sa chỉ được hưởng an toàn bên ngoài và bảo đảm tài sản; nhưng phước hạnh trong nước �ấng Christ là lương tâm bình an và vui mừng trong Thánh Linh. Dù là rộng lớn, đế quốc Sê-sa cũng bị giới hạn, nhưng vương quốc của Christ vô biên và được quy�n thiết lập tại m�i xứ. Cũng như hầu hết các nước thuộc v� đất, đế quốc Sê-sa rồi sẽ chấm dứt, còn vương quốc Lẽ thật sẽ tồn tại đến muôn đ�i.

Ngư�i ta cho rằng trong câu nói cao thượng này của �ấng Christ nhuốm một vẻ gì Tây phương hơn là �ông phương. Một tâm hồn cao thượng Do Thái mơ ước sự công bình hơn cả m�i sự, nhưng một tâm hồn cao thượng Ngoại bang lại khao khát lẽ thật. Th�i đó, ngay cả giữa vòng dân ngoại đạo, cũng có những tâm hồn nhạy cảm khi nghe nói v� một nước của lẽ thật hoặc khôn ngoan. Và Chúa Jêsus đang bắt mạch xem thử linh hồn ngư�i này có khao khát đi�u đó hay không.

Với ý muốn dò h�i, Ngài tiến lại gần Phi-lát hơn, bảo thêm rằng: “Hễ ai thuộc v� lẽ thật thì nghe lắng tiếng ta�; vì đó là dấu hiệu chứn t� rằng nếu yêu mến lẽ thật thì Phi-lát phải tin Ngài. Chúa đang giảng cho kẻ xử án Ngài. Cũng như tù nhân Phao-lô đã khiến cho quan tòa Phê-lít run rẩy và vua Ac-ríp-ba la lên rằng: “Thiếu chút nữa ngư�i khuyên ta trở nên tín đồ �ấng Christ�, thì Chúa Jêsus, với bản năng của nhà truy�n đạo và Cứu Chúa, cũng đang dò xét lương tâm Phi-lát. Kẻ đánh lưới ngư�i phải sử dụng nhi�u móc câu, và trong trư�ng hợp này, Chúa Jêsus đã ch�n một loại lưỡi câu hiếm có.

Luôn luôn có những ngư�i không h� đáp ứng những l�i kêu g�i tầm thư�ng, nhưng lại chịu cảm động trước l�i m�i tế nhị này. Danh từ lẽ thật có huy�n bí đối với bạn không? Bạn có khao khát khôn ngoan chăng? Có những ngư�i vẫn thư�ng xem các bửu vật mà quần chúng theo đuổi, như đồ rơm rác. Bạn thư�ng cư�i nhạo và thương hại lớp ngư�i chạy theo của cải, kiêu ngạo của đ�i và giai cấp xã hội. Nhưng một trang thơ yêu thích, một tư tưởng mới mẻ nảy sinh trong tâm trí một tư tưởng gia chân thật, một l�i nói ti�m ẩn khiến trí tưởng tượng bạn du lịch khắp cõi vô biên, một giáo lý chói l�i xuất hiện bên chân tr�i tri thức như ánh sao, - đó mới chính là tài sản của bạn. Bạn cảm biết sâu sắc nỗi tối tăm trần thế này, và bối rối cho hàng trăm nan đ�. Hỡi con cái cùng kẻ yêu mến khôn ngoan, bạn có biết Vua Lẽ thật chăng? Chính Ngài mới là �ấng có thể làm th�a mãn khát v�ng ánh sáng và đưa bạn ra kh�i cơn mê của lý luận và lầm lẫn.

Tuy nhiên, như Ngài đã phán ở đây, có phải chỉ kẻ nào thuộc v� lẽ thật mới nghe tiếng Ngài chăng? Há thế giới hiện tại gồm toàn những ngư�i tìm kiếm lẽ thật, lại chẳng b� qua �ấng Christ sao? Chữ Ngài dùng ở đây rất là mạnh: “Hễ ai thuộc v� lẽ thật�. Bạn đã bao gi� thật sự trèo lên Lẽ thật, bá cổ nó và nhận lấy sức sống từ nó chưa? Có nhi�u ngư�i sốt sắng tìm kiếm lẽ thật cho tri thức, nhưng không khao khát để cho lẽ thật hướng dẫn đ�i sống và thanh tẩy lòng h�. Chỉ những kẻ tìm kiếm lẽ thật với tất cả con ngư�i của mình mới là con cái thật của lẽ thật; và đối với h�, l�i �ấng Christ chẳng khác nào ánh mặt tr�i đối với tượng Memnon hoặc tiếng g�i mùa xuân đối với mặt đất đáp ứng l�i m�i.

Buồn thay! Phi-lát chẳng phải là hạng ngư�i trên. Ông ta không thể nhận thức được khát v�ng thuộc linh; ông chỉ là một con ngư�i tầm thư�ng của trần tục; ông không tìm kếim những gì mắt không thể nhìn thấy hoặc tay không thể cầm nắm được. �ối với ông, một vương quốc lẽ thật và một vị vua lẽ thật chỉ là những đối tượng thuộc thế giới thần thoại hay những lâu đài trên không trung. Bởi thế, ông h�i: “Lẽ thật là cái gì?� Nhưng vừa h�i xong, ông li�n quay gót, không ch� câu trả l�i. Ông chỉ h�i như một ngư�i vô tôn giáo có thể h�i: �ức hạnh là gì? Hoặc như một bạo chúa: Tự do là gì?

Dầu saoo vẫn thấy rõ Chúa Jêsus vô tội. Ông đã kết án Ngài chỉ là một kẻ nhiệt thành đáng mến, không có gì đáng sợ đối với La Mã. Vì thế, ông bước ra ngoài tuyên bố tha bổng Ngài rằng: “Ta chẳng thấy Ngư�i này có tội lỗi gì cả.�

CHƯƠNG 5

JÊSUS VÀ HÊ-R�T

Phi-lát đã xử Chúa Jêsus và thấy Ngài vô tội, li�n thành thật bảo nhân viên phe Công hội thay đổi bản án ông ta. Phải làm gì? Chắc hẳn ông phải thả Chúa Jêsus ra, và nếu cần, phải bảo vệ Ngài kh�i cơn giận của dân Do Thái.

Thế nhưng, vì sao h� không theo đúng như vậy? Có lẽ chính một biến cố trong cuộc đ�i Phi-lát do một sử gia của đ�i kể lại, để giúp chúng ta giải thích được. Vài năm trước khi xử án Chúa Jêsus, Phi-lát, lúc mới giữ chức tổng đốc Giu-đê, quyết định d�i bộ tham mưu La Mã từ Sê-sa-rê đến Giê-ru-sa-lem và quân lính bước vào Thành Thánh với c� hiệu mang hình tượng của hoàng đế. đối với dân Do Thái, những hình tượng này có nghĩa là sùng bái thần tượng và sự đột nhập của chúng và Giê-ru-sa-lem bị ghép vào tội phạm thượng và nhục mạ thần thánh rất nặng. Những kẻ tai mắt trong thành kéo xuống Sê-sa-rê khuyên Phi-lát d�i chúng đi chỗ khác; nhưng ông từ chối và cuộc bàn cãi kéo dài suốt năm hôm. Cuối cùng, tức giận quá ông li�n ra lệnh cho quân lính bao vây h� và hăm d�a nếu không chấm dứt và giải tán, sẽ giết cả. Tuy nhiên, chẳng chút sợ hãi, h� nhào lăn ra giữasàn nhà, đưa cổ ra và la lên rằng thà chết chứ không chịu để cho thành h� bị sỉ nhục. Và kết quả là Phi-lát phải nhượng bộ cho quân lính rút kh�i Giê-ru-sa-lem.

�ó là hình ảnh của quan tổng đốc cùng đám ngư�i mà ông ta phải đương đầu. Khi h� phản đối một đi�u gì và thành kiến tôn giáo h� đã nổi dậy thì ông phải thua ngay. Trong trư�ng hợp hiện tại, h� cũng xử với ông in hệt cách đã đối xử ngày xưa. Phi-lát bấy gi� tuyên bố Chúa Jêsus vô tội và bản án phải chấm dứt tại đó. Thế nhưng h� giận dữ la ó om sòm – theo thánh Lu-ca: “H� càng t� ra dữ tợn hơn – và tuôn bao l�i cáo khác để buộc tội Tù nhân�.

Phi-lát không còn đủ tâm trí để kháng cự nữa. Ông yếu ớt quay sang Jêsus h�i: “H� có nhi�u đi�u làm chứng kiện ngươi, ngươi há không nghe đến sao?� Nhưng Chúa Jêsus “không đáp lại một l�i gì�. Ngài chẳng th� thốt, dù chỉ là một l�i, để tán đồng kéo dài cuộc xét xử, “đến nỗi làm quan tổng đốc lấy làm lạ lắm!� Luống cuống và bối rối, ông không thể hiểu nổi vẻ đi�m tĩnh oai nghi này. Mục đích cuộc xét xử này là để cất mạng sống Ngài đi; thế nhưng Ngài lại là ngư�i duy nhất giữ được vẻ bình tĩnh giữa toàn thể đám đông này.

Tuy nhiên, giữa lúc bối rối, bỗng nhiên Phi-lát cảm thấy đã tìm được lối thoát. �oàn ngư�i la lên: “Ngư�i này xúi giục dân sự, truy�n giáo khắp đất Giu-đê, bắt đầu từ xứ Ga-li-lê rồi đến đây�. H� cố tình nhắc đến xứ Ga-li-lê để khiêu gợi thành kiến v� Ngài bởi cớ Ga-li-lê là một xứ đặc biệt thích nổi loạn. Nhưng Phi-lát lại nghĩ sang một ý khác và h�i kỹ Ngài có thật là dân Ga-li-lê chăng. Vì ông chợt nghĩ rằng Hê-rốt, vua cai trị xứ Ga-li-lê đến thành Giê-ru-sa-lem dự lễ Vượt qua; và theo luật La Mã, thuyên chuyển tù nhân từ nơi bị bắt v� lại nguyên quán hoặc trú quán vẫn là chuyện thư�ng, cho nên theo ý ông, giao Chúa Jêsus cho quan cai xứ của Ngài xét xử là đ�u rất hay và hơn nữa, ông có thể tránh trách nhiệm đến vụ án. (Vấn đ� ở đây có phải vì việc xét xử mà Phi-lát đưa Chúa Jêsus sang Hê-rốt hay chỉ vì muốn h�i ý kiến thôi, trong trư�ng hợp Phê-tu đã đưa thánh Phao-lô ra yết kiến vua Ac-ríp-ba). Nghĩ thế, ông li�n sai lính đưa Chúa Jêsus cùng b�n nguyên cáo Ngài sang lâu đài xưa tại Ma-ca-bê, nơi Hê-rốt thư�ng tạm trú trong cuộc viếng thăm thành thánh.

Như vậy, nội ngày ô nhục hôm ấy, Chúa Jêsus đã bị dồi dập như một quả banh từ tay này sang tay khác… từ An-ne đến Cai-phe, từ Cai-phe sang Phi-lát, từ Phi-lát qua Hê-rốt và hơn nữa; và những bước chân mòn m�i trong xi�ng xích cùng canh giữ của nhân viên công lý, giữa những kẻ bắt bớ hành hạ Ngài, sẽ không bao gi� phai m� trong lịch sử đau thương của Ngài.

I

Kinh Thánh Tân Ước đã nhắc đến nhi�u tên Hê-rốt và chúng ta cần phân biệt Hê-rốt trong câu chuyện này là ai.

Hê-rốt đầu tiên là ngư�i đã giết hại các con trẻ tại Bết-lê-hem, khi Cứu Chúa được đem sang lánh nạn tại Ai-cập. Ông ta được mệnh danh là Hê-rốt �ại đế, trị vị toàn lãnh thổ dù chỉ được tri�u đình La Mã cho phép. Lúc ông băng hà, ngư�i ngoại quốc đã chia thuộc địa cho các con trai ông khiến việc cai trị xứ được hữu hiệu hơn vì thuộc địa càng nh�, lãnh Chúa càng nắm quy�n vững hơn. Xứ Giu-đê thuộc v� Archelaus nhưng chẳng bao lâu, dân La Mã đã lấy lại, trao quy�n cho các đại diện nắm giữ và Phi-lát là một trong số đó. Xứ Ga-li-lê và Peraea thuộc quy�n một ngư�i con khác của Hê-rốt tên là Antipas; còn mi�n phía bắc do ngư�i con thứ ba là Phi-líp cai trị. Và Hê-rốt trong câu chuyện chính là Antipas.

Ông là một ngư�i có tài và ngay từ đầu đã là một nhà cai trị đầy hứa hẹn. Giống cha, ông ham thích ngh� kiến trúc, và lâu đài tại thành Ti-bê-ri-át nổi danh có liên hệ đến lịch sử truy�n giáo hiện đại, chính là một trong những công trình của ông. Tuy nhiên, ông đã phá hại đ�i mình khi bước vào cuộc âm mưu thầm lén với Hê-rô-đia, vợ Phi-líp, anh mình. Bà này li�n b� chồng đến ở với ông; còn ông ta đuổi vợ mình là con gái Areta, vua Arabia, ra kh�i nhà. Tánh tình Hê-rô-đia cứng rắn hơn Hê-rốt nhi�u và bà ta ở cạnh ông suốt đ�i chẳng khác nào quỷ thần bổn mạng ông vậy. Dầu sao, lần sa ngã này vẫn chưa hoàn toàn dập tắt những ước v�ng tốt đẹp của ông được. Khi Báp-tít bắt đầu công cuộc truy�n đạo nẩy lửa trong xứ. Hê-rốt rất lưu tâm đến l�i giảng của Báp –tít và đã m�i ông này đến biệt thự mình, vui vẻ ngồi nghe ông giảng, cho tới lúc Giăng Báp-tít thốt ra câu: “Vua không được phép lấy nàng làm vợ�. Vì cớ đó, nhà truy�n đạo đại tài này đã bị nhốt vào ngục; dù vậy Hê-rốt vẫn thư�ng g�i ông đến gặp luôn. Rõ ràng là vua đã bị tôn giáo thuyết phục. Ông thán phục nhân cách và l�i dạy của Giăng. Kinh Thánh chép: “Ông đã làm nhi�u việc�. Thế nhưng ông không thể và cũng không muốn làm một đi�u cần thiết: Hê-rô-đia vẫn giữ chắc chỗ của nàng. Dĩ nhiên bà ta rất sợ và ghét ngư�i của �ức Chúa Tr�i là kẻ tìm cách đẩy bà kh�i chỗ ấy; và bà đã âm mưu hại ngư�i cách quỉ quyệt. Chỉ vì bà ta đã quá thành công lợi dụng con gái riêng của mình – không phải con với Antipas nhưng với chồng trước – hôm sinh nhật Hê-rốt. Salome nhảy múa trước mặt vua, khéo léo và đẹp đẽ đến nỗi khiến vua say mê và hứa hẹn – l�i hứa rất là đàn ông – tặng nàng bất cứ đi�u gì nàng muốn, kể cả phân nửa đế quốc cũng được. Thế là nàng con gái quỉ quyệt đã được mẹ huấn luyện với những mưu kế địa ngục, li�n xin cái đầu của ngư�i �ức Chúa Tr�i, và đã được đồng ý.

Tội ác khủng khiếp này đã khiến đám bộ hạ vua khiếp đảm và ngay sau đó, vua Aretas, là cha vợ trước của Hê-rốt sang chiếm lấy xứ để rửa nhục cho con gái mình, ai nấy đ�u cho nỗi thất bại ê ch� của Hê-rốt là một hình phạt thiên thượng v� những gì ông đã làm ngày trước. Tâm trí ông luôn bị những quái tượng của hối hận ám ảnh vì chúng ta biết rằng sau này mỗi khi nghe Chúa Jêsus giảng dạy, ý nghĩ đầu tiên đến với ông ấy là chính Giăng Báp-tít đã sống lại. Thật ra, vì cớ này mà Hê-rốt đâm ra trụy lạc nhanh chóng. Cảm thấy dân chúng không ưa thích mình nữa, Hê-rốt càng ngày càng theo đòi những phong tục ngoại lai. Tri�u đình ông nổi bật hẳn vì bắt chước và chịu ảnh hưởng La Mã. Những kẻ bao thầu thú tiêu khiển th�i đó – hát hò, nhảy múa – đ�u được m�i đến Ti-bê-ri-át. Tâm tính ông mỗi lúc càng suy nhược đến khi chỉ còn là một khối m�m nhão, sẵn sàng đón nhận những cảm xúc nhưng không thể giữ lại mảy may nào. Ngay cuộc viếng thăm Giê-ru-sa-lem hằng năm, cũng chỉ là hành động tìm thú vui hơn là có lòng th� phượng. Vì dầu sao giữa một nơi tụ h�p đông đảo như thế, chắc hẳn có bao nhiêu đi�u mới lạ để nghe thấy và biết đâu lại chẳng khám phá được những thích thú bất ng�?

II

Hê-rốt đã đón tiếp Chúa Jêsus cách rất là đặc biệt. Nếu đã có lương tâm, dù là của một ngư�i xấu xa thì chắc hẳn ông đã lúng túng khi gặp bạn của Giăng Báp-tít rồi. Thật ra đã có lần ông kinh hãi khi chỉ mới được nghe tiếng đồn v� Jêsus; thế nhưng tất cả đã chìm vào quá khứ; những cảm xúc ấy đã bị những ấn tượng mới mẻ hơn xóa nhòa và đẩy vào quên lãng. Ông thấy Chúa Jêsus “thì mừng lắm�. Trước hết, đó là đi�u vui thú và có ý nghĩa đối với con ngư�i như ông. Sau nữa, đó cũng là l�i thăm h�i của dân La Mã; thật ra, chúng ta biết rằng trứơc kia Phi-lát và Hê-rốt thù hi�m nhau nhưng nh� sự kiện này, cả hai trở nên bạn hữu như xưa. Tuy nhiên, nỗi vui mừng chính của ông là hy v�ng sẽ được thấy Chúa Jêsus làm phép lạ. Suốt hai ba năm nay, khắp thuộc địa ông vang lừng danh tiếng “Ngư�i làm phép lạ� nhưng ông chưa h� được gặp mặt. Bây gi� chính là dịp tiện; và chắc hẳn ông nghĩ rằng Chúa Jêsus sẽ làm th�a mãn trí tò mò ông hoặc sẽ lấy làm vinh dự được có dịp phô bày tài nghệ của Ngài.

Hê-rốt đã đánh giá Chúa Jêsus như thế đấy. Ông đặt Ngài vào trình độ một ngư�i khiêu vũ hoặc một ca sĩ mới ra ngh�; ông liệt những phép lạ Ngài vào một thứ trò phù thủy hoặc ảo thuật; và ông mong ch� Ngài cống hiến cùng một thú giải trí như bất cứ một pháp sư hoặc ảo thuật gia nào lang thang trên đư�ng.

Lập tức, Hê-rốt li�n t� cử chỉ thân mật và h�i Ngài nhi�u câu. Hình như ông đã quên hẳn mục đích Phi-lát đưa Chúa Jêsus qua cho ông. Không cần ch� đợi trả l�i, ông tiếp tục nói. Ông đã nghĩ nhi�u v� tôn giáo và ước mong Chúa Jêsus biết đi�u đó. Ông có nhi�u lý thuyết cần bàn cãi, nhi�u thắc mắc cần nêu ra và nhi�u nhận xét cần đ� nghị. Kẻ không theo tôn giáo nào vẫn có thể nói rất nhi�u v� tôn giáo; và có ngư�i thích nghe mình nói hơn là nghe kẻ khác dù ngư�i ta có khôn ngoan đến đâu chăng nữa. Không một môi miệng nào ăn nói trôi chảy hơn miệng lưỡi con ngư�i tình cảm mà không có tư cách.

III

Cuối cùng Hê-rốt mệt lả, đợi �ấng Christ lên tiếng. Nhưng Chúa Jêsus không nói một l�i. Im lặng kéo dài mãi cho đến lúc trở thành khó chịu và ngột ngạt, đến lúc Hê-rốt đ� mặt giận dữ, Chúa Jêsus vẫn không mở miệng.

Một đi�u cần nhận xét ấy là, cả cuộc xét xử đ�u bất hợp lệ, Chúa Jêsus được đưa đến Hê-rốt để xét xử nhưng ông ta không h� đá động gì đến điểm đó. Thật ra nếu Chúa Jêsus muốn tình c� được tha thì chắc hẳn đây là dịp tiện hiếm có; vì nếu đã nghe l�i Hê-rốt làm phép lạ thì chắc Ngài đã được tha bổng trở v� với vô số quà tặng rồi. Tuy nhiên, chúng ta không thể tin một một mưu mẹo dư�ng ấy là một cám dỗ đối với Ngài được. Ngài không bao gi� làm phép lạ vì lợi riêng và chúng ta không thể tưởng tượng rằng Ngài cần phải hạ mình đính chính cách đánh giá trị của Hê-rốt được. Chúa Jêsus là công dân của Hê-rốt; nhưng Ngài không thể kính nể ông ta. Làm sao Ngài có thể tránh được thái độ khinh bỉ đối với kẻ đã đánh giá Ngài quá thấp và xem thư�ng biến cố lớn lao này đến thế? Ai đã từng thấu rõ lịch sử Hê-rốt, chắc hẳn phải ghê tởm nghe cuộc nói chuyện v� tôn giáo từ môi miệng ông! Chúng ta không thể tìm được lòng thật thà hoặc thành tâm trong con ngư�i này. Tôn giáo đối với ngư�i cũng chỉ là một thú tiêu khiển.

�ối với Christ như thế, sẽ mãi mãi chỉ có im lặng. Hê-rốt đại diện cho những kẻ xem thư�ng cuộc đ�i và chỉ sống cho thú vui. Có nhi�u ngư�i giống vậy. Chẳng những chỉ tôn giáo, với ý nghĩa cao cả và đứng đắn, không thu hút được h� mà h� còn thù ghét tất cả những gì khác như là tư tưởng sâu xa hoặc công việc nhiệt thành ở m�i địa hạt chẳng hạn. Vừa thoát kh�i những gì mà h� xưng hô là công tác, h� li�n lao mình vào lạc thú, và đi�u duy nhất khiến h� sợ hãi ấy là cô đơn vì nó khiến h� đối diện với chính mình. �ối với vài giai cấp xã hội không cần làm việc vì sinh kế, ý nghĩ ăn sâu tâm trí h� ấy là: đ�i là một hí trư�ng, hết thú vui này tới thú vui khác; và đi�u cần lưu tâm hơn hết là tránh những khoảng trống có thể khiến con ngư�i phản tỉnh, tự nhìn lại lòng mình.

Chính tôn giáo cũng có thể bị rơi vào vòng tiêu khiển này. �i nhà th� cũng có thể thay thế đi giải trí – nếu với tinh thần mong đợi một cái gì thích thú, khuấy động xúc cảm và th�a mãn khao khát nghệ thuật hoặc ít ra, để tiêu dùng một tiếng đồng hồ nặng trĩu nếu không làm gì cả. Thật là đi�u hổ thẹn nhận thấy có nhi�u Hội Thánh và truy�n đạo đang ở trong tình trạng lưhg chừng này. Với những tràng diễn văn chải chuốt, điệu nhạc du dương quyến rũ hoặc nghi lễ rực rỡ cuộc nhóm h�p có vẻ đầy đủ mùi vị và khiến thính giả ra v� mang theo cùng cảm giác khi h� ra kh�i buổi hòa nhạc hoặc cải lương. Có thể lắm, con ngư�i cho đó là một thành công lớn, nhưng �ấng Christ không nói một l�i: Ngài quả quyết nín lặng đối với những kẻ theo tôn giáo với tinh thần đó.

�ôi khi, chính tinh thần này lại hướng v� một chi�u khác; nó biến con ngư�i thành hoài nghi và ưa lý luận như Hê-rốt, “h�i nhi�u câu�. Khi nghe vài ngư�i nêu những nan đ� tôn giáo, câu trả l�i đầu tiên của tôi ấy là: Vì sao bạn có thể tin �ấng Christ được? Bạn đã làm gì xứng đáng để nhận đặc ân ấy chưa? Bạn nghĩ rằng đức tin là một quà tặng dâng cho �ấng Christ nhưng thật ra sức lực để tin Ngài và l�i Ngài là một đặc ân và vinh dự lớn lao cần phải được tậu bằng sự suy tư, khiêm tốn và từ chối mình.

Chúng ta không cần phải trả l�i những chống đối tôn giáo của ai cả. Thật ra, tôn giáo là một đ� tài m�i ngư�i được tự do nói ra và dĩ nhiên cả đến những kẻ ô uế cùng gian ác cũng đàm luận, viết sách v� nó, thế nhưng nó vẫn là đ� tài mà ít ngư�i có thể thu hút được sự hưởng ứng của thính giả hơn hết. Qua đ�i sống h�, chúng ta có thể đoán biết được quan niệm h� v� tôn giáo và nhận thức được quan niệm nào đáng giá, chắc hẳn có ngư�i nghĩ rằng Chúa Jêsus cần phải đáp l�i Hê-rốt – rằng Ngài đã b� lỡ một cơ hội. Ngài há chẳng cần phải kêu g�i lương tâm ông ta và cố gắng khiêu gợi ý thức v� tội lỗi ông ta sao? Tôi có thể trả l�i rằng chính sự im lặng của Ngài đã là l�i kêu g�i rồi. Nếu Hê-rốt còn có chút lương tâm thì chính đôi mắt nhìn thấu suốt kia cùng phẩm vị cao tr�ng đang đo lư�ng, cân nhắc ông đó, đã khiến tội lỗi ông chổi dậy kh�i mồ mả và xâm chiếm lấy tâm hồn ông rồi. Chúa Jêsus đã nín lặng hầu cho ngư�i ta có thể nghe được tiếng nói của Giăng Báp-tít đã quá cố.

Nếu chúng ta hiểu được như thế, thì sự im lặng của �ấng Christ là l�i kêu g�i hùng hồn hơn hết. Bạn có thể hồi tưởng lại lúc thư�ng nghe tiếng Ngài – khi mà l�i Kinh Thánh cùng của mục sư thư�ng cảm động bạn trong nhà th�, khi mà gi�ng hát đánh thức ni�m khao khát, khi mà Tiệc Thánh là cả một cái gì thiêng liêng, khi mà Thần của �ức Chúa Tr�i chiến đấu với bạn chăng? Những đi�u đó đã và đang qua đi chăng? �ấng Christ đã nín lặng rồi chăng? Nếu một ngư�i đau nằm trên giư�ng nhận thấy cảnh vật quanh mình mỗi lúc một vắng lặng – vợ tránh tiếng nói, khách đến thăm chỉ dám thì thầm, đi rón rén và khép cửa thật nhẹ nhàng – thì ngư�i biết rằng bệnh trạng của mình đang nguy kịch. Khi du khách đã chiến đấu với bão tuyết rồi nằm xuống nghỉ ngơi, sẽ cảm thấy lạnh lẽo, đau đớn và khổ sở; nhưng nếu ta thấy ngư�i ngủ mê và im lặng thì đó là lúc cần đánh thức ngư�i dậy và phá rối ngư�i, nếu muốn ngư�i được hồi tỉnh. Trong địa hạt thuộc linh cũng có một tình trạng bất tỉnh như thế. �i�u đó có nghĩa là Thánh Linh đã thôi chiến đấu và �ấng Christ ngừng kêu g�i. Nếu đang ở vào tình trạng này, bạn hãy lo lắng đi; vì mục đích là vì sanh mạng của bạn đấy.

IV

Hê-rốt đã hiểu sự im lặng của Chúa Jêsus như thế nào, chúng ta không thể biết được. Có thể lắm ông ta cũng không muốn hiểu nữa. Qua m�i hành động, ông đã t� vẻ không hiểu gì cả, ông đã xem đó là một đi�u ngu dại. Ông nghĩ rằng Chúa Jêsus không làm phép lạ được chỉ vì cớ Ngài không thể làm được: Khi một kẻ lừa dối rơi vào tay cảnh sát thư�ng mất hết năng lực. Ông cho rằng Chúa Jêsus đã bị mất tín nhiệm; những l�i tự xưng v� �ấng Mê-si đã lộ tẩy và ngay cả môn đệ Ngài chắc hẳn lúc này cũng vỡ mộng rồi.

Ông đã nghĩ thế và nói thế, và cả đám hầu hạ ông đ�u đồng ý như vậy; bởi lẽ không nơi nào l�i nói của một kẻ cả được lập lại như con két bằng chỗ tòa án hèn hạ này. Và chắc hẳn khi Hê-rốt, trước lúc gởi Ngài trả lại cho Phi-lát. Vội khoác lên vai Ngài chiếc áo đi�u – có lẽ bắt chước lối mặt áo trắng của những ngư�i được bổ chức tại La Mã – b�n h� đã cho đó là một đòn chơi khôn ngoan đáng được tán thưởng. Bởi h� nghĩ rằng Chúa Jêsus là một kẻ mong được tôn lên ngôi vua nhưng cũng là một kẻ lố bịch đến nỗi nếu không làm nhục Ngài thì mất hết ý nghĩa và mang tội nặng. Thế là Chúa Jêsus bị điệu đi trước mặt chúng giữa những tràng cư�i nhạo báng.

CHƯƠNG 6

TRỞ LẠI PHI -L�T

Trái với dự định của Phi-lát, lần giải Chúa Jêsus qua cho Hê-rốt vẫn chưa chấm dứt vụ án, vì thế Tù nhân lại phải được giao v� hoàng cung.

Hê-rốt đã giả v� khinh miệt Chúa Jêsus, nhưng thật ra lúc này chúng ta biết rằng chính con ngư�i ông đã bị xét đoán và phơi bày. Trở lại với Phi-lát, Chúa Jêsus cũng chỉ làm một việc – ấy là vạch trần tâm tình Phi-lát dù ông không hay biết gì v� đi�u này: Ông chỉ chuốc lấy chán nản v� vụ án mà ông tưởng đã thoát bây gi� lại rơi v� tay ông. Ông phải miễn cưỡng xử lại và kết thúc; tuy nhiên, trước khi đến điểm đó, ông đã biểu lộ tâm tình mình đúng với bản chất của nó trong ánh sáng của �ấng Christ.

Tâm tình Hêrốt là một tâm tình trần tục nông nổi – tâm tình cố gắng biến cuộc đ�i thành một thú tiêu khiển qua thì gi� và là trò đùa; còn tâm tình Phi-lát là tâm tình trần tục ham hoạt động – tâm tình đặt cái ngã làm mục tiêu và triệt hạ m�i vật chung quanh để đạt tới mục tiêu đó. Trong hai loại tâm tình, có lẽ loại này phổ thông hơn; và vì thế, chúng ta sẽ cảm thấy thích thú và h�c được nhi�u sự dạy dỗ khi quan sát chân tướng nó dưới ánh sáng dò xét của �ấng Christ.

I

Có lẽ ngư�i ta vẫn còn biện hộ cho Phi-lát khi ông vẫn hoãn lại việc thả Chúa Jêsus mãi cho đến sau lúc Ngài từ Hê-rốt được đưa v�: vì cớ dù chính ông không tìm thấy Ngài có tội lỗi nào, nhưng bởi ông không rành luật pháp cùng phong tục Do Thái nên ông có thể do dự trong việc xét xử và muốn trước khi kết thúc bản án, có thể nh� một chuyên viên làm cố vấn. Thế nhưng khi biết rằng ý kiến Hê-rốt cũng phù hợp với mình, ông thấy không còn lý do nào để kéo dài hơn nữa.

Vì vậy, ông bảo thật với dân Do Thái rằng ông đã tra xét Tù nhân rồi và thấy Ngư�i không có tội nào cả; ông cũng gởi Ngài sang cho Hê-rốt với kết quả tương tự. Rồi ông tiếp: “Cho nên�. Cho nên … cái gì? Có lẽ bạn ch� đợi: “Cho nên, ta tha bổng Ngư�i và nếu cần, sẽ bảo vệ Ngư�i kh�i m�i bạo lực�. �ó phải là l�i kết luận duy nhất hợp với luận lý và công bằng. Thế nhưng l�i kết luận của Phi-lát lại rất lạ thư�ng: “Nên ta sẽ đánh đòn và tha Ngư�i đi�. Ông ta sẽ bắt Ngài chịu đòn cho hả giận rồi mới thả cho đi để tôn tr�ng công lý.

Còn có một đ� nghị nào bất công hơn thế nữa chăng? Dầu sao đó vẫn là cá tính của con ngư�i ấy cũng như của cả một hệ thống mà ngư�i đại diện. �ầu óc đế quốc La-mã là một đầu óc dung hòa, mưu mẹo, và xu th�i; cũng như đư�ng lối cai trị ở bất cứ nơi nào, chẳng những ngoài xã hội mà cả trong giáo hội nữa. Phi-lát đã từng giải quyết hàng bao nhiêu trư�ng hợp theo cùng nguyên tắc này… hoặc là không có nguyên tắc nào cả; vào th�i đó, vô số nhân viên chính quy�n khắp các đế quốc La-mã rộng lớn đ�u làm việc theo cùng đư�ng lối ấy. Chỉ có Phi-lát chẳng may bị đặt vào trư�ng hợp mà hành động của mình đã phơi bày rõ chân tánh của ông dưới ánh sáng lịch sử.

Nhưng chúng ta há chẳng cần phải tin rằng trong tất cả trư�ng hợp khác dù nạn nhân có m� ám đến đâu, thì tinh thần của Phi-lát cũng làm buồn lòng �ức Chúa Tr�i sao? Trong bức tranh ngày �oán xét Cuối cùng của Chúa chúng ta, có một nét nổi bật ấy là m�i ngư�i đ�u kinh ngạc vi những lý do quyết định số phận h�. Những ngư�i đứng bên tay phải được kể là đã thấy �ấng Christ đói mà cho ăn, thấy Ngài khát mà cho uống, vân vân; và h� kinh ngạc h�i Ngài, lạy Chúa chúng tôi đã thấy Chúa đói mà cho ăn, hoặc thấy Ngài khát mà cho uống khi nào? Cũng như thế, những kẻ đứng bên trái bị buộc tội là thấy �ấng Christ đói mà làm ngơ, và thấy Ngài khát cũng chẳng cho uống, vân vân; thì lại h�i, lạy Chúa, chúng tôi đã thấy Ngài đói hoặc khát mà không cung cấp cho Ngài đầy đủ bao gi� đâu? Có lẽ bạn nghĩ rằng h� nói thế để che đậy tội lỗi mà h� ý thức được phải không? Hoàn toàn không. H� rất thành thật ngạc nhiên v� đi�u đó: H� tưởng đã bị nhìn nhận sai lầm và sắp phải mang hình phạt v� những tội mình không h� phạm. H� chỉ biết rằng đã có đôi lúc lạnh nhạt, b� rơi vài đứa trẻ hoặc bà già không đáng nghĩ tới thôi. Nhưng �ấng Christ phán: Mỗi ngư�i trong số này đại diện cho ta và khi ngươi b� rơi hoặc gây đau đớn cũng ho h� chính là ngươi đã xử với ta vậy. Như thế, suốt đ�i có lẽ chính gi� phút cuối cùng này còn cao tr�ng và trang nghiêm hơn đi�u chúng ta có thể tưởng tượng hiện nay. Hãy xem chừng bạn đối xử với anh mình ra sao; biết đâu bạn đang đụng đến con ngươi mắt �ức Chúa Tr�i: Hãy cẩn thận, dù chỉ bất công đối với một đứa trẻ, có thể đến gi� phút chót bạn mới biết rằng mình đã làm nhục �ấng Christ.

II

Phi-lát đã phản nguyên tắc khi ông tuyên bố Chúa Jêsus vô tội mà vẫn ra lệnh đánh đòn Ngài. Tuy nhiên, ông tưởng sẽ có thể tiến tới đích cách an toàn. Chúng ta sẽ thấy ông đã thất bại hoàn toàn và cuối cùng gánh lấy đau đớn thảm bại. Nhi�u cánh tay đã giang ra lúc ông tiến tới, vài cánh để cứu ông và vài cánh để đánh bại ông, nhưng chính bước khởi đầu tai hại mới là động lực chính đẩy ông vào hậu quả tàn khốc.

Bàn tay thứ nhất đưa ra chính là bàn tay yêu thương và giúp đỡ: Bàn tay của vợ ông. Bà sai ngư�i đến thuật lại cho ông giấc mơ của bà v� Tù nhân của ông và cảnh cáo ông không được đá động gì đến “Ngư�i công bình đó�.

Có ngư�i cho rằng khó khăn ở đây là làm sao bà ta có thể biết v� �ấng Christ được; nhưng thật ra chả có gì là khó khăn. Có thể là lúc Chúa Jêsus bị điệu đến Hê-rốt, Phi-lát đã vào trong kể lại vụ án đặc biệt này cùng những ấn tượng mà Chúa Jêsus đã để lại trong tâm trí ông. Lúc chồng đi ra, bà ta đã bước vào giấc ngủ với cơn mộng v� vấn đ� đó; vì Kinh Thánh chép rằng: “Hôm nay tôi đã bởi cớ ngư�i mà đau đớn nhi�u trong chiêm bao�; và dĩ nhiên có rất nhi�u lý do khiến một ngư�i buồn ngủ giữa ban ngày. Giấc mộng đã báo cho bà ta một nỗi lo sợ mơ hồ, và vì thế, bà mới sai ngư�i đến báo cho chồng hay.

Sự kiện này đã trở thành đ� tài cho trí tưởng tượng của nhi�u tín đồ và gây ra đủ thứ ức đoán thuyết. Tục truy�n rằng vợ Phi-lát tên là Claudia Procula, mới nhập vào Do Thái giáo, vì các mệnh phụ ngoại bang th�i đó vẫn gia nhập Do Thái giáo khi hoàn cảnh đưa đẩy Kinh Thánh Cựu ước đến tay h�. Giáo hội Hi lạp đã đi quá xa đến nỗi phong thánh bà ta, cho rằng bà đã trở thành một tín đồ �ấng Christ. Các thi sĩ và nghệ sĩ đã cố gắng tạo lại giấc mơ của bà. Có lẽ nhi�u ngư�i vẫn còn nhớ bức tranh trong Hành lang Vàng (Doré Gallery) tại Luân �ôn. Bức tranh trình bày ngư�i đàn bà nằm mơ đang đứng tựa bao lơn nhìn lên một thung lũng dốc ngược chen chúc nhi�u nhân vật. �ó là thung lũng của tháng năm hoặc thế kỷ, và những khuôn mặt chính là những thế hệ của Hội Thánh �ấng Christ chưa thành hình. Ngay trước mặt bà là hình ảnh Cứu Chúa vác Thập tự giá; sau lưng và quanh Ngài là mư�i hai sứ đồ cùng đoàn ngư�i vừa tin đạo qua l�i giảng của h�; sau đám ngư�i này là Hội Thánh ở các thế kỷ đầu tiên với những giáo phụ nổi danh, Polycarpe và Tertullien, Athanasius và Gregory Chrysostome và Augustin; sau nữa là Hội Thánh Trung cổ với những nghi lễ uy nghi cùng những bộ chiến bào của đoàn Thập tự quân; tiếp theo là Hội Thánh hiện đại với các anh hùng; rồi đến từng đoàn và từng đoàn ngư�i không thể đếm được tiến tới làm thành những hàng ngũ rộng dần, rồi được cất lên bầu tr�i sáng chói và này, thiên sứ �ức Chúa Tr�i bay lượn trên và quanh từng từng lớp lớp ngư�i này; và chính giữa là thập tự giá mà Ngài đã mòn m�i gánh chịu với bao phũ phàng nơi trần gian này, lúc đó được biến hóa chói lòa như vì sao.

Dĩ nhiên đó chỉ là tưởng tượng. Trong nỗi lo âu của thiếu phụ này cho số phận Kẻ Vô tội đây, chúng ta có thể tìm thấy vết tích công lý La-mã th�i xưa còn vương lại trong lòng các mệnh phụ phu nhân như Volumnia và Cornelia chẳng hạn, mà tên tuổi h� đã điểm tô cho những dòng sử ban sơ của nữ giới. �ồng th�i nỗi âu lo của ngư�i vợ muốn cứu chồng kh�i việc làm tội lỗi đã tôn bà lên hàng phụ nữ cao cả ở m�i th�i đại như những thần hộ vệ luôn sát cánh bên chồng giữ ngư�i kh�i chìm đắm trong trần thế cùng chịu ảnh hưởng thô lỗ bởi cuộc sống thế tục, để cảnh cáo ngư�i đ� phòng những định liuụ©tôi cao cả cùng quy�n lực vô hình. Chúng ta không thể nghi ng� v� bàn tay của �ức Chúa Tr�i trong giấc mộng này đã giang ra cứu Phi-lát kh�i nẻo luân vong một ông đang lao mình vào.

III

Tuy nhiên, chính lúc đó lại có một bàn tay khác đưa ra; và nghĩ rằng nó sẽ cứu mình, Phi-lát vội bắt lấy, bỗng nhiên bàn tay lại đẩy ông ta vào vực thẳm. �ó là bàn tay của đám quần chúng Giê-ru-sa-lem hỗn loạn.

Mãi cho tới lúc này, diễn viên sân khấu nơi vụ án �ấng Christ vẫn tương đối ít �i. Chính quy�n Do Thái đặc biệt muốn chấm dứt vội vã vụ án trước lúc quần chúng trong thành cùng đoàn ngư�i ngoại ki�u dự Lễ Vượt qua tan hội h�p. Vì thế, cuộc xử đã kéo dài suốt đêm và gi� đây vẫn còn tinh sương. Khi Chúa Jêsus được đưa sang Hê-rốt và v� ngang qua đư�ng phố với một số đông nhân vật tai mắt như thế, chắc hẳn đã khiến cho một số lớn tụ tập lại rồi. Nhưng bắt đầu từ đây, vô số ngư�i đổ xô v� chứng kiến vụ án.

Theo phong tục của quan tổng đốc La-mã, vào sáng lễ Vượt qua, thư�ng tha một tên tù. Vì thư�ng ngày vẫn sẵn có hằng bao tù nhân chính trị, tức những kẻ chống nghịch ách La-mã đáng ghét cho nên chính vì lý do đó, đây là một đặc ân không thể b� qua được. Thế là, giữa lúc vụ án vẫn tiếp diễn ngoài tr�i, dân thành hỗn loạn ào ra các cổng dinh, và d�c đư�ng phố hò hét đòi cho được món quà hàng năm của h�.

�ây là lần thứ nhất mà Phi-lát đáp lại nguyện v�ng của h�, vì tưởng rằng với cách đó, ông có thể thoát kh�i nỗi khó khăn đang gặp. Ông đinh ninh thể nào mình cũng tha Chúa Jêsus cho h�, �ấng mà trước đó vài ngày là anh hùng của quần chúng, và hơn nữa là �ấng Mêsi mà h� đang mong đợi, chắc chắn Ngài sẽ là ngư�i đáng được thả hơn hết.

Thế nhưng đó là một hành động vô cùng bất công; vì trước tiên, có nghĩa là xem Chúa Jêsus như một ngư�i đã bị kết án rồi trong khi chính thành trước đó vài phút lại tuyên bố Ngài vô tội; sau nữa, có nghĩa là phó mạng sống kẻ vô tội cho một ức thuyết có thể là sai lầm, vì cớ thị hiếu của đám quần chúng hỗn loạn. Tuy nhiên, chắc hẳn Phi-lát cho thế là tốt vì thấu rõ thái độ của quần chúng, hơn nữa, đó là dịp tiện hiếm có để thoát nguy, b� qua rất uổng.

Thế nhưng tâm trí quần chúng lại hướng v� một nhân vật tôn sùng riêng của h�. �ặc biệt tên ngư�i là Jêsus: “Jêsus Ba-ra-ba� là tên được ghi trên một vài trang những bản thảo giá trị nhất của sách Tin lành của thánh Ma-thi-ơ. Ông ta là “một tội phạm có tiếng� làm náo loạn trong thành, gây đổ máu và hiện đang bị tống giam với b�n đồng lõa ngư�i. Một tên côn đồ, nửa tướng cướp nửa cầm đầu phản loạn, là hình ảnh dễ in sâu vào trí tưởng tượng của quần chúng. Thế nhưng khi nghe Phi-lát đ� nghị Chúa Jêsus, h� lại do dự; và Phi-lát hình như đã dẫn tên tù kia ra để so sánh rõ ràng hơn vì theo ông h� không thể do dự lâu nếu được dịp quan sát nét tương phản giữa hai ngư�i.

Nhưng phe Công hội đã lợi dụng khoảng ngắn ngủi này để thuyết phục quần chúng. Cần nhớ rằng quần chúng đây chẳng phải là đám ngư�i Giáo hội-li-lê đã từng hộ tống Chúa Jêsus vào thành cách khải hoàn mấy ngày hôm trước, nhưng chính là đám ngư�i Giê-ru-sa-lem hỗn loạn chịu ảnh hưởng của giới tôn giáo Do Thái. Lúc ấy, các thầy tế lễ cùng thông giáo trà trộn giữa h� và sử dụng đủ m�i thủ đoạn mưu kế mà h� có thể nghĩ ra. Có lẽ l�i xúi giục hữu hiệu nhất của h� là rỉ tai quần chúng bảo rằng vì Phi-lát đã ch�n Chúa Jêsus nên h� phải ch�n ngư�i kia.

Nếu Phi-lát đã thật sự đặt cả hai Jêsus cạnh nhau thì cảnh tượng sẽ lạ lùng làm sao! �ằng kia là một kẻ phiêu lưu chính trị dính máu sát nhân; còn đây là �ấng Chữa lành và là Giáo sư, đã từng đi khắp đây đó làm việc thiện, là Con Ngư�i và Con �ức Chúa Tr�i. bây gi� các ngươi muốn ai – Jêsus hay Ba-ra-ba? Từ mư�i ngàn cuống cổ, tiếng hò hét vang lên: “Ba-ra-ba!�

�ối với Chúa Jêsus, đi�u đó hẳn phải mang một ý nghĩa! H� là dân thành Giê-ru-sa-lem mà Ngài đã hằng mơ ước nhóm h�p lại như gà mái túc con và che chở dưới cánh: h� là kẻ nghe l�i Ngài, là đương sự của các phép lạ Ngài, là đối tượng của tình yêu Ngài; và h� yêu thích Ngài hơn là kẻ sát nhân cùng kẻ cướp.

Cảnh tượng này thư�ng được dùng để minh chứng cho sự tự kết án chế độ dân chủ. Vox populi vox Die, nghĩa là “tiếng dân là tiếng Tr�i�. Kẻ dua nịnh chế độ ấy thư�ng bảo thế; nhưng hãy nhìn kìa: Lúc phải lựa giữa Chúa Jêsus và Ba-ra-ba, quần chúng đã ch�n Ba-ra-ba, nếu thế thì cảnh tượng này có tính cách quyết định chống nghịch lại với chánh thể quí tộc. Những thầy tế lễ, thầy thông giáo cùng kẻ quí tộc há biết cách cư xử hơn đám dân hỗn loạn sao? Chính nghe l�i xúi giục của h� mà dân chúng đã lựa ch�n.

Trên cả hai phương diện, công kích địch thủ bằng hàng động nhục nhã như thế thật là một lối chơi hèn kém. Tốt hơn nên h�c h�i sự kính sợ thánh khiết trước cảnh tượng ấy đối với chính chúng ta. đoàn thể chúng ta và xứ sở chúng ta. Chúng ta phải thán phục đi�u gì? Phải theo ai? Phải tìm sự cứu rỗi ở đâu? Chắc chắn cũng có những vấn đ� lớn lao đang ch� đợi chánh thể dân chủ trả l�i. Chánh thể này sẽ ch�n ai – nhà cách mạng hay là �ấng tái sanh ngư�i ta? Sẽ đặt tin cậy vào đâu – trí khôn ngoan hay là tâm tình ? Sẽ mang tinh thần nào – tinh thần của bạo lực hay của tình yêu? Sẽ dùng phương tiện nào – đi từ ngoài vào trong hay từ trong ra ngoài? Sẽ tìm kiếm cứu cánh nào – vương quốc của sự ăn uống hay là vương quốc công nghĩa, bình an và vui mừng trong Thánh Linh? Những câu h�i đó không chỉ dành riêng cho chánh thể dân chủ. M�i tầng lớp, m�i đảng phái, m�i thế hệ và quốc gia từng hồi từng lúc đ�u phải đối diện những vấn đ� ấy. Và cả đến cá nhân cũng vậy. Có lẽ m�i lựa ch�n lớn lao của cuộc đ�i cuối cùng rồi cũng thu g�n vào câu này? Jêsus hay là Ba-ra-ba?

IV

�ối với Phi-lát, sự lựa ch�n Ba-ra-ba chẳng những chỉ là một kinh ngạc một còn là một tin sét đánh nữa. Bởi thế, ông nói: “Vậy còn Jêsus, thì ta sẽ xử thế nào?� Chắc hẳn ông mong h� đáp: Hãy giao Ngài cho chúng tôi luôn; và có thể lắm, ông sẽ vui lòng chấp nhận l�i thỉnh cầu ngay. Thế nhưng, câu trả l�i vang dội lại nhanh chóng như một dư vang: “Hãy đóng đinh Hắn!� Và đó lại là một mạng lệnh hơn là một l�i yêu cầu.

Lúc ấy, ông mới nhận biết rằng đi�u mà ông tưởng là lối thoát lại chính là dây tròng thắt lấy cổ ông. Thật ra, ông có thể bảo cho h� biết rằng chỉ dành cho h� quy�n ưu tiên cứu lấy một trong hai mạng sống thôi, chứ không được quy�n giết ngư�i nào cả. Thế nhưng trên thực tế, ông đã để cho h� quyết định số phận cả hai tội nhân. Như thế, dẫu sao, quần chúng cũng đã giữ vai chính và ông ta không dám chống đối h�.

Tuy nhiên, ông bị xúc cảm sâu xa và đã hành động cách khác thư�ng: G�i mang lại một thau nước, rửa tay trước mặt h� và bảo: “Ta không có tội v� huyết của Ngư�i Công nghĩa này, đi�u đó mặc kệ các ngươi� thật là một cử chỉ cảm động; tuy nhiên mối xúc động đó có vẻ quá giả tạo. Ông rửa tay lúc cần phải dùng đến nó triệt để. Và máu cũng không tuôn dễ dàng thế được. Ông không thể từ chối trách nhiệm và đổ lên kẻ khác. Những ngư�i làm việc công thư�ng tưởng có thể hành động như thế: h� bảo rằng h� nhượng bộ áp lực của ý kiến chung, nhưng lại rửa tay từ chối hành động. Nhưng, cũng như Phi-lát, nếu địa vị đòi h�i h� phải quyết định một mình chịu nhận lấy hậu quả thì tội ác v� hành động trái lẽ của h� phải đổ trên h� và không thể chuyển sang cho ai được. Thật ra đây là tấm gương soi của các quan tòa, chỉ cho h� thấy rõ những ngõ tối h� có thể bị đẩy vào nếu chỉ biết tự đưa mình ra để làm công cụ không hơn không kém cho ý muốn của quần chúng. Phi-lát hẳn phải phản đối ý muốn quần chúng dù có gặp nguy hiểm đến đâu và phải khước từ thực hiện đi�u mình không đồng ý. Dầu sao đi�u đó vẫn bao hàm số phận hư mất của ông và đó là lý do chính giải thích hành động của ông.

Quần chúng thấy được chiến thắng, và muốn đáp lại thái độ bất mãn trịnh tr�ng của Phi-lát v� án tử hình của �ấng Christ, li�n hô to lên: “Xin huyết ngư�i lại đổ trên chúng tôi và con cái chúng tôi�. Phi-lát sợ hãi lầm lỗi nhưng còn h� thì không. Có lẽ bầu tr�i tối sầm lại trên đầu h� và đất rùng mình dưới chân h� khi nghe những l�i này! H� chưa kịp la lên những l�i phạm thượng, tuy nhiên liên tiếp vì giận dữ và chỉ lo cho được đắc thắng trong chiến trận đã lao mình vào. Dầu sao, những l�i h� thốt ra vẫn không thể chìm trong lãng quên tại vùng h� đã đi qua và đã xảy ra li�n sau l�i nguy�n rủa của h� đã cầu xin đổ xuống trên thành cùng chủng tộc h�. Trong lúc đó, h� đã đạt đến đích: � muốn của Phi-lát bị hủy b� trước sự cố chấp khăng khăng của h�.

CHƯƠNG 7

MÃO GAI

Phi-lát đã thất bại trong cố gắng cứu Chúa Jêsus kh�i tay b�n nguyên cáo; và bây gi� ông không thể làm gì khác hơn là giao Chúa Jêsus cho kẻ hành quyết vì ít ra, đó cũng là những khổ hình mở đầu cho giai đoạn đóng đinh.

Bàn cãi nhi�u v� những đau đớn thể xác của �ấng Christ là một đi�u không thích hợp với tình cảm tín đồ hiện đại. Lúc trước cảm nghĩ của con ngư�i v� vấn đ� này rất là khác biệt: Các tác giả xưa như nhà thần bí Tauler chẳng hạn, từng khai triển từng chi tiết một và nói quá đáng đến nỗi trang sách tưởng chừng bị đẫm máu và đ�c giả cảm thấy chán chư�ng v� sự rùng rợn. Chúng ta nên b� qua bớt những chi tiết ghê rợn hoặc chỉ bàn đến nếu thấy cần thiết để tìm hiểu tâm trạng Ngài và do đó, thấu rõ nỗi thống khổ thật của Ngài.

Tấm thân thánh khiết của Chúa chúng ta đã phải chịu bao nỗi ê ch� tàn bạo trước khi gánh thêm những mũi đinh ghê rợn cúôi cùng trên thập tự giá. Trước hết là cơn thống hối của Ngài trong vư�n. Rồi – chưa kể xi�ng xích lúc Ngài bị bắt – tiếp theo là cái vả của đầy tớ thầy cả thượng phẩm. Sau khi bị giới đại diện tôn giáo kết án lúc giữa khuya, Ngài còn bị “nhổ vào mặt và đấm� vào ngư�i; lại có kẻ dùng tay vả lên mặt Ngài, bảo rằng: “Hỡi �ấng Christ, hãy nói tiên tri đi. Cho chúng ta biết ai đánh ngươi?� Vì thế, nỗi đau đớn thể xác ở phần này là giai đoạn thứ tư Ngài phải gánh chịu.

Trước hết, h� đánh đòn Ngài. Theo lệnh chủ là Phi-lát, b�n lính La-mã thi hành ngay, dù có thể lắm là quan tổng đốc đã r�i kh�i nơi xét xử rồi. Có lẽ cảnh này đã xảy ra ngay trên bục đã dùng xử vụ án, trước mắt quần chúng. Nạn nhân bị lột hết quần áo, căng d�c theo một cây cột hoặc cúi cong lưng trên một trụ thấp, tay bị trói lại để không thể tự mình né lằn roi được. Dụng cụ tra tấn là một roi da có buộc sắt ở đầu hoặc là thứ roi gồm chín dây có gút cột chung vào một cán, có b�c sắt hoặc xương ở đầu dây. Chẳng những chỉ lằn roi cắt thịt làm tươm máu mà còn thư�ng giết chết nạn nhân ngay tại trận. Vài ngư�i cho rằng Phi-lát có thể giảm bớt hoặc số lượng hoặc sức mạnh của lằn roi; thế nhưng mặt khác, kế hoạch muốn tha Ngài còn tùy thuộc cách ông thuyết phục cho dân Do Thái thấy rằng Ngài đã đau đớn quá nhi�u rồi. Chính sự kiện Ngài không thể vác nổi thập tự giá đến nơi hành hình chắc hẳn là hậu quả của sự chịu đựng quá sức này; và đó là dấu hiệu chỉ mức độ đau đớn của Ngài cách chắc chắn chớ không phải do ph�ng đoán.

Sau khi đánh đòn Ngài, b�n lính mang Ngài v� nơi h� ở trong biệt thự và g�i cả đoàn đến xem. Như thế chứng t� h� nghĩ rằng Ngài đã bị kết án đóng đinh rồi; và hình như ngư�i nào bị xử án đóng đinh, sau khi bị đánh đòn, thư�ng được giao cho quân lính chuy�n từ ngư�i này sang ngư�i kia theo ý muốn, chẳng khác nào một thú săn, khi đã bị bắt, li�n rơi vào tay bầy chó. Và thật ra, hình ảnh so sánh này quá chính xác; bởi cớ, như Luther đã nhận xét th�i đó con ngư�i bị đối đãi không khác gì loài cầm thú ngày nay. Chúng ta không thể nào tưởng tượng làm sao cả đội lính chỉ tụ h�p lại để đưa mắt thèm thuồng nhìn nỗi đau đớn của một con ngư�i và biến khổ nhục ê ch� sang trò đùa tàn bạo như thế được. Thế nhưng, đó là mục đích của h�; và h� vui thích như đám h�c trò sung sướng nhìn nỗi kinh hãi của một con vật bị tra tấn vậy. Cần nhớ rằng những ngư�i này đã từng quen thuộc với cảnh đổ máu nơi chiến trư�ng, chỉ thích thú khi nhìn các cuộc vui nơi đấu trư�ng La-mã, nơi mà kẻ đấu gươm tàn sát lẫn nhau để tạo ngày hội La-mã.

Trò chơi của h� được lồng vào hình thức một buổi lễ gia miện giả để nhạo báng Ngài. H� đã chứng kiến vụ án đầy đủ để biết rằng tội trạng của Ngài ấy là xưng mình là vua; và chính l�i mạo nhận cao siêu của kẻ b� ngoài có vẻ hèn hạ, nghèo khổ càng dễ khiến h� chế giễu hơn nữa. Ngoài ra, có lẽ h� còn mỉm cư�i khinh bỉ khi nghĩ rằng một ngư�i Do Thái lại dám mơ tưởng đến ngôi cao sang của Sê-sa. B�n lính ngoại quốc đồn trú tại Pha-lê-tin không ưa được những con ngư�i Do Thái xưa nay vẫn thật tình khinh ghét h� đến thế; và đó có lẽ là một khía cạnh lòng khinh bỉ h� đối với một ngư�i Do Thái ngạo mạn.

H� đối xử Ngài như thể h� tin Ngài là vị vua thật. Vua phải nặc màu đ� đi�u, vì thế lúc vớ ngay được chiếc áo choàn g của một nhân viên già bị sa thải từ lâu, h� li�n khoác ngay lên vai Ngài. Rồi Vua cũng phải đội mão miện nữa. Thế là một tên chạy vào công viên trong khu biệt thự, bẻ vài cành cây hoặc từ một bụi cây nào đó. Tình c� lại gặp phải cây có gai, nhưng không sao, lại càng hay nữa; rồi đem v� bệnh theo hình mão miện và chụp lên đầu Ngài. �ể đầy đủ hơn, cần phải tìm thêm cây gậy nữa. Không chút khó khăn, h� dúi ngay một khúc sậy vào tay phải Ngài. Như thế, h� đã sửa soạn xong một ông vua giả. Và rồi, như đã từng có dịp thấy dân chúng quì trước hoàng đế, thưa rằng: “Lạy vua Sê-sa! “ H� cũng bắt chước nối đuôi nhau, cúi xuống trước mặt Ngài, nói: “Lạy Vua dân Do Thái!� Nhưng sau khi giả v� trang nghiêm, h� quay lại nhạo cư�i và lấy cây sậy Ngài đã đánh rơi, đập vào đầu Ngài.Và, dù không dám lập lại, tôi vẫn phải thêm: H� khạc nhổ trên mặt Ngài!

Cảnh tượng mới đau lòng làm sao! Có lẽ những kẻ vốn nghèo khổ hèn hạ bị thế lực áp bức sẽ thông cảm và thương hại kẻ đồng địa vị cũng bị gót giày bạo lực chà đạp như mình. Nhưng không có bạo tàn nào có thể so sánh với bạo tàn của b�n hầu hạ. Bản năng của h� ấy là mong ước được nhìn thấy kẻ khác bị hạ xuống thấp hơn chúng; và nhất là khi thấy kẻ mơ ước cao xa bị hạ xuống, chúng càng cảm thấy mừng quýnh lên. �ó chính là dục v�ng căn bản chiếm hữu đáy lòng nhân loại; và đây là cơ hội mà cặn bả của cặn bả tâm tính con ngư�i được phơi bày lộ liễu hơn hết.

Tại sao Chúa Jêsus phải chứng kiến cảnh tượng này – phải chăng để nhìn tận mắt và tiếp xúc với chính thân vị của Ngài để không thể trốn tránh được? Ngài cảm thấy thế nào khi mang một quan thể nhạy cảm và tâm tình tế nhị mà phải rơi vào tay b�n ngư�i thô bạo tàn nhẫn như thế? Tuy nhiên, đó là đi�u cần thiết để Ngài có thể hoàn tất công việc Ngài đã đến thế gian để thực hiện. Ngài đã đến để cứu nhân loại – để bước xuống vực sâu thẳm nhất, tìm và cứu kẻ bị chết mất; vì thế Ngài phải làm quen với tâm tình loài ngư�i ở mức độ tồi tệ và trụy lạc cùng cực. Ngài là Cứu Chúa của những tội nhân xấu xa và hèn hạ như b�n lính này: và vì thế Ngài đã đến tiếp xúc với h� để xem h� như thế nào.

Trên đây tôi đã cố gắng lướt nhanh qua các chi tiết và có lẽ đ�c giả cũng không thích tôi nói nhi�u hơn nữa. Tuy nhiên, nếu dừng lại tại đây một ít nữa để h�c h�i, chắc sẽ có ích cho chúng ta rất nhi�u.

Trước hết, qua lối cư xử của b�n hành hạ Chúa Jêsus, chúng ta hãy lưu ý đến cách lạm dụng một trong các quà tặng của �ức Chúa Tr�i nơi b�n ngư�i này. Từ đầu đến cuối, điểm nổi bật trong thái độ b�n lính La-mã ấy là lúc nào cũng biến việc làm mình thành trò vui chơi và cư�i đùa. Nụ cư�i là một quà tặng từ �ức Chúa Tr�i. �ó là một thứ gia vị Tạo hóa đã ban cho để nêm vào những món ăn tẻ nhạt trong đ�i sống thư�ng ngày. �ó là một thứ ánh dương tô màu cho phong cảnh; nếu không, vạn vật sẽ buồn tẻ và u tối. Khả năng nhìn thấy được khía cạnh khôi hài của m�i sự giúp chúng ta trút bớt gánh nặng cuộc đ�i rất nhi�u; và kẻ có tài tạo ni�m vui vẻ chân thật và trong sạch có thể là ân nhân thật của đồng loại mình.

Tuy nhiên, vốn là một món quà từ �ức Chúa Tr�i, nụ cư�i vẫn thư�ng bị lạm dụng hơn bất cứ một quà tặng nào khác và thư�ng biến phước hạnh ra rủa sả. Khi nụ cư�i nhằm công kích những vật thiêng liêng cùng ngư�i thánh khiết; khi được dùng để giảm giá trị và hạ thấp những gì cao tr�ng cùng đáng kính; khi bị sử dụng làm khí giới tra tấn khuyết điểm cùng che giấu vẻ khinh bỉ – lúc đó, thay vì là lớp b�t trong mỗi ly giữa bàn tiệc cuộc đ�i, nụ cư�i trở thành chất độc giết ngư�i. Cái cư�i đã đưa b�n lính vào những hành động vô nhân đạo; nó che đậy không cho h� nhìn thấy bản chất thật của việc h� làm; và nó gây thương tích nơi �ấng Christ còn sâu hơn cả lằn đòn của Phi-lát.

�iểm thứ hai cần lưu ý ấy là Ngài bị chống đối vào lúc này được xem là ngược lại với vương tước làm �ấng Cứu chuộc của Ngài. Lần này khác hẳn với lần trước, khi Ngài bị lợi dụng sau cuộc xét xử của giáo hội. Tiếp theo là h� chế giễu chức vụ tiên tri của Ngài: “Khi đã bịt mắt Ngài lại, h� vả vào mặt Ngài bảo rằng, hãy nói tiên tri thử xem ai đã đánh ngươi.� Mặt khác, ở đây, sự chế giễu nhằm vào toàn thể sự kiện Ngài tự xưng là Vua, quân lính xem đó là một đi�u ngu xuẩn và đùa cợt khi thấy một ngư�i có vẻ hèn hạ, cô thế và yếu đuối như vậy lại dám nuôi những ước v�ng cao xa đến thế.

Từ đó, l�i tuyên bố của �ấng Christ cũng đã nhi�u lần gây ra thái độ cư�i nhạo tương tự. Ngài là Vua muôn nước. Thế nhưng vua chúa cùng chính khách trần gian này đã chế giễu ý tưởng cho rằng m�i kế hoạch cùng tham v�ng của h� đ�u bị ý muốn và luật lệ Ngài chi phối. Cả những nơi tự xưng là đã công nhận thẩm quy�n của Ngài, dù chánh thể quí tộc hay dân chủ cũng vẫn chưa ý thức được re quy�n lập pháp cùng phong tục của h� phải được qui định bởi l�i Ngài. Ngài là Vua của Hội Thánh. Andrew Melville đã từng tâu với vua James rằng: “Tại xứ Tô Cách Lan có hai vua và hai vương quốc; đó là vua James, đứng đầu khối Thịnh vượng chung và Jesus Christ, Vua của Hội Thánh trong đó James VI là một công dân, và đối với vương quốc của Christ Jêsus, James VI không giữ địa vị một ông vua, hoặc lãnh Chúa hay nguyên thủ mà chỉ là một phần tử�. Toàn thể lịch sử Hội Thánh Tô Cách Lan là cả một cuộc tranh đấu dai dẳng để giữ vững lẽ thật này, nhưng cuộc tranh đấu cũng thư�ng phải đương đầu với những chống đối gần như nhục nhã như tình trạng Chúa Jêsus đã gánh chịu nơi biệt thự Phi-lát. �i�u quan tr�ng hơn hết là chấp nhận vai trò vương bá của �ấng Christ trong lãnh vực đ�i sống cá nhân, thế nhưng chính nơi này lại kháng cự ý chỉ Ngài mạnh mẽ nhất. Chúng ta trung thành với Ngài qua miệng lưỡi nhưng trong lãnh vực nào chúng ta mới thắnh được xác thịt cách toàn vẹn đến nỗi Ngài có thể định đoạt việc làm cùng thú tiêu khiển của chúng ta và dẫn dắt chúng ta trong cách sử dụng thì gi�, phương tiện và sức lực để địa vị Ngài được nổi bật qua đ�i sống chúng ta?

Bài h�c thứ ba ấy là nhận biết rằng những gì Chúa Jêsus gánh chịu lúc này đ�u vì cớ chúng ta.

Hình ảnh ăn sâu nhất trong trí tưởng tượng ngư�i tín đồ �ấng Christ trong bức tranh này, chính là mão miện bằng gai. Nó bao hàm một vẻ gì bất thư�ng, và biểu lộ ý giỡn cợt cùng tài xảo của kẻ thô bạo. Hơn nữa, vì m�i ngư�i đ�u cảm biết gai đâm thể nào rồi cho nên chính mão gai đã đem chúng ta đến gần nỗi thống khổ của kẻ gánh đau thương hơn bất cứ một hình ảnh nào khác. Nhưng điểm chính yếu là biểu tượng của nó trong tâm trí tín đồ chúng ta. Khi A-đam và Ê-va bị đuổi kh�i vư�n bước vào thế giới trống rỗng và đầy lao khổ, hình phạt h� phải chịu ấy là đất sẽ sanh gai c� và tật lê. Như thế, gai là dấu hiệu của nguy�n rủa; nghĩa là bị đuổi kh�i sự hiện diện của �ức Chúa Tr�i và mang lấy m�i hậu quả buồn bã đau đớn. Và gai, nứt từ cành cây trơ tr�i giữa tr�i đông, với hình dáng xấu xí đến ghê sợ, đâm dưới những hoa lá trong nắng hạ để gây thương tích những tay nào s� tới, xé áo hoặc cắt thịt du khách len mình qua bụi rậm, đốt nóng da thịt mỗi khi xuyên vào được, há chẳng tượng trưng thích hợp cho khía cạnh cuộc đ�i kết hiệp với tội lỗi – khía cạnh lo âu, phi�n muộn, đau đớn, thất v�ng, bệnh tật và chết chóc sao? Nói tóm lại, gai tượng trưng cho rủa sả. Nhưng nhiệm vụ �ấng Christ là gánh chịu l�i rủa sả và lúc đội nó trên đầu, chính là Ngài đã cất nó kh�i thế gian rồi. Ngài gánh tội lỗi và gánh sầu não chúng ta.

Vì sao ngày nay, khi nghĩ đến mão gai, không những chúng ta chỉ cảm thấy ghê sợ, cảm thương mà còn không nén được vui mừng nữa? Bởi vì, dù thô bạo như thế, l�i đùa giỡn của b�n lính vẫn mang một ý nghĩa xứng hiệp với hành động h�; và dù được thể hiện qua tội lỗi, sự khôn ngoan h� cũng đã đạt đến mục đích nó. Có một số ngư�i vẻ mặt đẹp đẽ đến nỗi cả những y phục tồi tàn nhất khoác vào thân kẻ khác thì trông buồn cư�i và ghê tởm nhưng lại vẫn thích hợp với chính h�, và ngay đến những món trang sức tầm thư�ng nhất, đặt lên ngư�i h� vẫn đầy vẻ quyến rũ hơn những ngư�i điểm trang trau chuốt nhất mà ít được ngư�i ta ưa chuộng. Cũng vậy, đối với �ấng Christ, dù những l�i nhục mạ, cũng trở thành món trang điểm vẻ đẹp Ngài. Khi h� g�i Ngài là Bạn những kẻ thâu thuế và tội nhân, dù với tánh cách chế giễu, h� đã vô tình tặng cho Ngài một danh hiệu khiến hàng trăm thế hệ yêu mến Ngài; và khi đặt mão gai lên đầu Ngài, h� cũng không ng� đã dâng lên Ngài vòng hoa thiêng liêng nhất do tay con ngư�i dệt nên. Trải qua suốt th�i đại, Chúa Jêsus vẫn còn mãi mãi đội mão gai, và các môn đệ cùng ngư�i yêu Ngài không muốn Ngài đội một mão miện nào khác nữa.

�iểm thứ tư là từ cảnh tượng này, chúng ta rút ra được bài h�c v� sự nhẫn nhục chịu khổ.

Tôi còn nhớ một bậc thánh mà tôi đã được đặc ân viếng thăm lúc khởi đầu cuộc đ�i mục sư. Dù nghèo khổ và thất h�c, bà là một ngư�i có quy�n năng phi thư�ng; những ý tưởng của bà thật là đặc biệt độc đáo và sự khôn ngoan bà vô cùng quyến rũ. Tuy chưa già bao nhiêu, bà biết rằng bà sắp qua đ�i và bịnh tình bà đang gánh chịu là một trong những chứng đau đớn nhất đối với con ngư�i. Tôi còn nhớm thư�ng bảo rằng lúc cơn bệnh hành hạ đến cực điểm, bà nằm nghỉ đến cơn thống khổ của Cứu Chúa và tự nhủ rằng những cơn đau nhói này chưa thấm thía bằng những mũi gai đâm vào Ngài.

Cơn đau đớn của �ấng Christ dạy chúng ta v� sự m�m mại và thoả lòng. Thật ra, hưởng những tiện nghi và lạc thú cuộc đ�i không có gì là sai lầm. �ức Chúa Tr�i đã ban chúng cho ta; và nếu nhận lấy với tấm lòng biết ơn, chúng ta có thể được kéo lại gần Ngài hơn. Thế nhưng, chúng ta lại thư�ng quá kinh hãi lo mất chúng và quá sợ sệt rơi vào đau đớn và nghèo khó. Chúng ta phải trước nhất, để cho nỗi đau thương của �ấng Christ khiến chúng ta vững mạnh hầu có thể chịu đựng m�i sự đau đớn hoặc sỉ nhục chúng ta phải gặp vì danh Ngài. Nhi�u ngư�i muốn làm tín đồ �ấng Christ nhưng thối lui trước quyết định vì sợ bạn hữu chê cư�i hoặc cảm thấy sẽ bị thua lỗ đối với thế gian này. Tuy nhiên, chúng ta không thể nhìn cơn đau thương của Cứu Chúa mà lại không thấy hổ thẹn cho những sợ hãi hèn nhát như thế. Nếu hiện nay mão gai �ấng Christ cũng trở thành mối kiêu hãnh và bài ca của loài ngư�i cùng thiên sự, bạn hãy tin chắc rằng mỗi cành gai trong mão mà có thể chúng ta sẽ phải đội một ngày nào đó, sẽ biến nên món trang điểm chói lòa nhất của chúng ta.

CHƯƠNG 8

THẢM BẠI CỦA PHI-L�T

Chúng ta đã dừng lại khá lâu tại tòa án Phi-lát. Phi-lát đã giữ chúng ta lâu quá. Với cái liếc đầu tiên của vụ án, ông đã thừa rõ bổn phận của o. Thế nhưng, thay vì hành động tức khắc theo ni�m xác tín của mình, ông lại trì hoãn. Một cử chỉ trì hoãn như thế ít khi mang lại kết quả tốt đẹp được. Phi-lát đã cho sự cám dỗ có đủ thì gi� tấn công ông. Thật ra, ông đã kháng cự; đã chiến đấu khổ nh�c và lâu dài; tuy nhiên chẳng thà trước đó ông đừng như�ng dịp tiện cho nó và cuối cùng, ông đã ngã quỵ cách đau đớn.

I

Khi Phi-lát giao Chúa Jêsus cho ngư�i ta đánh đòn, chúng ta tưởng chừng như ông đã nộp Ngài cho thập tự giá; và dân Do Thái cũng chỉ có thể nghĩ như vậy vì đánh đòn thư�ng thư�ng đến trước giai đoạn đóng đinh. Dầu vậy, ông vẫn chưa r�i b� ý nghĩ cứu �ức Chúa Jesus: Ông vẫn bí mật khăng khăng giữ ý định mình, đánh đòn rồi tha cho Ngài. Có lẽ, nếu ông đã đi vào trong đang khi Ngài bị đánh đòn thì chắc vợ ông đã khuyên ông cố gắng thêm vì cớ Ngư�i Công bình này rồi.

Dầu sao, ông đã bước ra sân khấu nơi dân Do Thái đang đứng, tuyên bố vụ án chưa chấm dứt; và lúc Chúa Jêsus bị đánh đòn xong, bước tới, ông quay lại chỉ vào Ngài, nói lớn với vẻ xúc động sâu xa: “Kìa xem Ngư�i này!�

�ó là một biểu lộ của lòng trắc ẩn(1) tự nhiên, một l�i kêu g�i dân Do Thái ý thức tính cách vô lý phải kéo dài vụ án: Rõ ràng Chúa Jêsus chẳng phải là kẻ đúng như h� đã cố tình gán cho Ngài: dù sao Ngài cũng đã chịu đau đớn vừa đủ rồi.

Tuy nhiên, tâm trí ngư�i tín đồ �ấng Christ ở m�i th�i đại vẫn cảm thấy một ý nghĩa sâu xa hơn chính Phi-lát định nói qua những l�i này. Cũng như Cai phe đã thốt ra một lẽ thật cao cả hơn ông nhận biết khi bảo rằng thà một ngư�i cho cả dân tộc thì tốt hơn; cũng vậy lúc thốt ra l�i này, quan tổng đốc không ng� mình là một tiên tri. Và bao nhà truy�n đạo thuộc th�i đại kế tiếp cũng đã mượn l�i này của ông, chỉ vào Chúa Jêsus, la lên rằng: “Kìa, xem Ngư�i này!� Các h�a sĩ đã ch�n chính giây phút này, khi mà Chúa Jêsus từ trong bước ra, máu chảy ròng ròng từ những lằn đòn tàn bạo, mình khoác chiếc áo đ� đi�u và đầu đội mão gai, để vẽ chân dung của Thống-khổ-nhân (tức Ngư�i đau khổ) đồng th�i phần lớn những bức tranh vô giá đ�u mang để tựa Ecce Homo.

Phi-lát đã thốt ra hai câu nói mà ngư�i đ�i sẽ không bao gi� quên được, đó là: Trước hết, câu h�i: “Lẽ thật là gì?� Và sau là tiếng kêu: “Kìa, xem ngư�i này!� Câu h�i “Lẽ thật là gì?� được đặt ra với tất cả tấm lòng nhiệt thành sâu xa muốn biết đi�u đó có nghĩa gì? Ai sẽ bày t� cho tôi v� �ức Chúa Tr�i? Ai sẽ làm sáng t� sự hiện hữu huy�n nhiệm này? Ai sẽ khải thị cho con ngư�i biết v� số phận của h�? Và ngoài câu: “Kìa, xem Ngư�i này� còn có l�i nào khác giải đáp được những thắc mắc trên chăng? Chính Ngài đã bày t� cho các con trai loài ngư�i m�i đi�u h� phải noi theo; cuộc đ�i Ngài chính là sự sống toàn hảo mà m�i cuộc đ�i khác phải khuôn rập theo; Ngài đã mở cánh cổng của bất diệt và phơi bày m�i bí mật trong thế giới bên kia. Và đi�u hệ tr�ng hơn đi�u ấy là chẳng những Ngài chỉ bày t� cho chúng ta biết cuộc đ�i hiện tại cũng như cõi lai sanh phải thế nào nhưng còn giúp chúng ta cách đạt đến lý tưởng nữa. Ngài không những chỉ là hình ảnh của toàn thiện mà còn là �ấng cứu ngư�i kh�i tội lỗi. Vì vậy, cả nhân loại cần phải quay lại với Ngài và “nhìn xem Ngư�i này�.

II

Phi-lát hi v�ng cảnh đau thương của Chúa Jêsus sẽ lay chuyển được tấm lòng chai đá của b�n bắt vớ Ngài như đã từng xúc động chính ông cách sâu xa. Tuy nhiên, l�i kêu g�i của ông lại được đáp ứng qua tiếng hò hét: “Hãy đóng đinh Hắn trên cây thập tự, hãy đóng đinh Hắn trên cây thập tự�. Dầu sao, cũng cần lưu ý rằng những tiếng kêu la tàn bạo này phát xuất từ “đám thầy tế lễ cả cùng b�n tôi tớ h��. �ám thư�ng dân cũng có vẻ xúc động: có lẽ h� sẽ nhượng bộ Phi-lát nếu b�n đầu não cho phép, nhưng đối với những trái tim cứng c�i kia thì không gì lay chuyển được; thật ra cảnh máu chảy chi kích thích h� càng thêm và khiến h� cảm biết chắc chắn có thể đánh bại sự chống đối của Phi-lát nếu cứ khăng khăng giữ vững quyết định của h�.

Mất cả sáng suốt, Phi-lát giận dữ đáp: “Chính mình các ngươi hãy bắt mà đóng đinh ngư�i; bởi vì v� phần ta, không thấy ngư�i có tội lỗi chi hết�; có lẽ ngụ ý rằng ông bằng lòng giao Tù nhân cho h� nếu h� chịu trách nhiệm v� việc xử tử Ngài; nếu ông hiểu rõ ý nghĩa l�i yêu cầu h� và biết chắc đó không phải chỉ là tiếng la ó phá rối.

�oàn dân biết đây là gi� phút nghiêm tr�ng nên cuối cùng đã bày t� lý do l�i yêu cầu đóng đinh Ngài như thế này: “Chúng ta có luật, chiếu theo luật đó Hắn phải chết; vì Hắn tự xưng là Con �ức Chúa Tr�i!�

�ây là n�n tảng h� đã dựa v� để kết án Ngài dù lâu nay h� vẫn che giấu. H� không dám nhắc đến vì sợ Phi-lát sẽ nhạo cư�i. Thế nhưng, Phi-lát lại nghĩ khác. Suốt sáng hôm ấy, ông đã cảm thấy khó chịu rồi và càng nhìn thấy Chúa Jêsus, ông càng chán ghét vai trò của mình đang đóng. Nhưng lúc này khi nghe nhắc đến l�i tự xưng Con �ức Chúa Tr�i của Ngài, ông sợ phải đi ch�n một hình thức dứt khoát và kinh khủng. Tâm trí ông bỗng quay v� với những câu chuyện do l�i đồn đại v� tôn giáo ngoại bang của ông, thuật rằng đôi khi các thần hoặc con trai các thần giả dạng hiện v� dương gian này. Ai có liên can đến các thần này luôn gặp lấy tai h�a; vì mỗi lần xúc phạm đến chúng, dù là vô ý, cũng bị chúng trả thù kinh khiếp. Phi-lát đã nhận rõ được một cái gì bí hiểm và không thể giải thích được trong con ngư�i Jêsus: nếu Ngài là con của �ức Giê-hô-va, thần bản xứ của Pha-lê-tin, như Castor và Follux là con trai Jupiter (Ng�c Hoàng) thì sao? Và nếu Ngài bị sỉ nhục, há Giê-hô-va lại chẳng có thể nguy�n rủa kẻ phạm thượng đến Ngài sao? �ó là nỗi kinh hãi vừa lóe qua tâm trí Phi-lát; vì thế, ông dẫn Chúa Jêsus vào trong một lần nữa và h�i Ngài với gi�ng vừa lo sợ vừa tò mò: “Ngươi từ đâu đến?�

Chúa Jêsus không trả l�i, vẫn giữ vẻ im lặng oai nghi đã đánh dấu ba giai đoạn cuộc xử án Ngài. Trong thái độ qua cơn đau thương của Cứu Chúa, không còn gì là cao cả hơn là ba giây phút nín lặng này; tuy nhiên giữ được tâm trí theo ý muốn cũng không phải là chuyện dễ. Vì sao lúc này Chúa Jêsus nín lặng? Vài ngư�i bảo, vì không thể trả l�i được. Ngài không thể nói có hoặc không; vì nếu bảo rằng �ức Chúa Tr�i là Cha Ngài thì Phi-lát sẽ hiểu sai nghĩa, tuy nhiên, để tránh, Ngài cũng không thể bảo Ngài chẳng phải là Con �ức Chúa Tr�i được bởi thế, làm thinh là hay hơn cả.

Dầu vậy, l�i giải thích thật lại đơn giản hơn. Chúa Jêsus không đáp Ngài có phải là Con �ức Chúa Tr�i hay không, bởi cớ Ngài không muốn được thả ra vì lý do này. Ngài không muốn Phi-lát phóng thích Ngài chẳng phải với lý do Ngài là Con �ức Chúa Tr�i, nhưng là kẻ vô tội theo sự nhìn nhận chắc chắn của Phi-lát; và sự nín lặng của Ngài đã kêu g�i Phi-lát hành động theo sự nhìn nhận này.

Quan tòa kinh ngạc hơn bao gi� hết và cảm thấy hơi tức giận trước cách cư xử của Ngài. Ông nói, mặt đ� bừng lên: “Ngươi chẳng nói chi với ta hết sao? Ngươi há chẳng biết ta có quy�n buông tha Ngươi và quy�n đóng đinh Ngươi sao?� Tội nghiệp cho ngư�i! ngư�i cần phải xét lại trước đó vài phút quy�n của ngư�i lên tới đâu. Và quy�n mà ngư�i khoe khoang đó là thứ quy�n gì vậy? Ông nói nói ra vẻ như ta đây có tr�n quy�n tự do làm bất cứ đi�u gì mình thích. Thật ra không một quan tòa nào có thể tuyên bố như thế: Vì công lý đã tước mất quy�n thi hành ý riêng bất công của ta rồi. Lúc này Chúa Jêsus mới trả l�i với vẻ bình tĩnh cao thượng để nhắc nhở ông ta: “Nếu chẳng phải từ trên cao đã ban cho ngươi, thì ngươi không có quy�n gì trên ta�. Ngài nhắc ông nhớ rằng quy�n mà ông đang nắm giữ là do từ trên Tr�i ban cho, và vì thế, không được quy�n sử dụng theo ước muốn riêng mà phải theo công lý. Dầu vậy, Ngài còn nói thêm: “Vậy nên, kẻ nộp Ta cho ngươi còn có tội tr�ng hơn nữa�. Ngài nhận biết rằng Phi-lát đang đứng trong địa vị phải xử vụ án: ông không tự ý xử như giới chính quy�n Do Thái đã làm.

Như vậy, Ngài ý thức được m�i nỗi khó khăn trong địa vị quan tòa của ông ta và đã bằng lòng tha thứ mỗi lầm lỗi ông. Chính Ngài là kẻ trước đó vài phút, đã bị Phi-lát ra lệnh tra tấn. Còn có lòng nhân từ nào cao cả và vị tha như thế không? Còn có một cuộc chiến thắng những h�n oán và căm giận nào hoàn toàn hơn thế chăng? Nếu sự nín lặng của �ấng Christ là cao cả, thì khi Ngài mở miệng, l�i nói Ngài cũng không kém phần cao cả chút nào.

III

Cảm biết lòng cao cả và rộng lượng của Tù nhân mình, Phi-lát bước ra đánh li�u quả quyết phóng thích Ngài. Dân Do Thái đã đ�c được thấy vẻ cương quyết ấy trên gương mặt ông ta. Cuối cùng, h� rút khí giới cuối cùn g ra, thứ khí giới xưa nay vẫn được trừ bị và có đủ khả năng d�a nhát Phi-lát: h� lăm le kiện ông lên hoàng đế; và đó là ý nghĩa tiếng kêu la của h� lúc này: “Ví bằng quan tha ngư�i này, thì quan không phải là trung thần của Sê-sa. Vì hễ ai tự xưng là vua, ấy là xướng lên nghịch cùng Sê-sa vậy?�

Một quan tổng đốc La-mã không sợ gì hơn là bị kiện cáo đến La-mã. Và trong trư�ng hợp của Phi-lát, một cáo trạng với nhi�u lý lẽ như thế chắc hẳn còn nguy hiểm hơn nhi�u. Th�i bấy gi� ngôi đế quốc do một nhân vật nghi ng� hơn hết nắm giữ. Tiberius có vẻ thích sỉ nhục và làm tủi hổ kẻ thuộc hạ mình. Hơn nữa vào lúc này, ông lại là một con ngư�i đặc biệt nguy hiểm. Thân thể bịnh tật, hình phạt của một đ�i sống trụy lạc đã khiến ông buồn bực và dữ tợn; thật ra, ông chỉ hơn ngư�i điên một chút thôi – buồn bã, nghi ng� và ranh mãnh hiểm độc. Chắc hẳn không một tội trạng nào sẽ khiến ông ta vui thích bằng tội mà h� định kiện Phi-lát. Khắp La-mã, ai cũng biết rằng dân �ông phương đang mong đợi một �ấng Mê-si; và quan tổng đốc nào bị cáo là ưu đãi hoặc làm ngơ trước một l�i mạo nhận như thế chắc chắn sẽ bị triệu hồi, có thể là lưu đày và xử tử nữa, Amicus Caesaris, “bạn của Sê-sa� là một trong những chức tước mà một con ngư�i ở địa vị Phi-lát khao khát; hơn nữa, bị buộc tội là đã hành động không giống như bạn hữu với Sê-sa thì lại càng nguy hiểm biết bao nhiêu!

Tuy nhiên, vẫn còn một yếu tố khác nữa giúp cho chánh quy�n Do Thái d�a nhát Phi-lát ấy là ông thừa rõ nếu đem đưa ra ánh sáng thì thế nào dân chúng cũng sẽ có nhi�u điểm kiện cáo lối cai trị của o. Một điểm hay ở đây ấy là trong tác phẩm của một tác giả đương th�i, có ghi lại nỗi lo sợ của Phi-lát trước cùng một sự ngăm đe như ở trư�ng hợp này, như sau: “Ông sợ rằng nếu một phái đoàn Do Thái được gởi đến La-mã, chắc h� sẽ thảo luận v� tất cả những chểnh mảng trong chính phủ của ông cùng là sự lạm thâu thuế má, xét xử bất công, hình phạt dã man�. �ó là đặc điểm cuộc đ�i quá khứ của Phi-lát, và lúc này, khi ông sắp sửa làm một việc nhân đạo và công bình, quá khứ đó đã ngăn trở ông. Không có gì có thể phá h�ng mạnh mẽ những quyết định đẹp đẽ cùng làm tê liệt những cố gắng cao cả bằng sức nặng chết chóc của những tội lỗi quá khứ. Những ai đã từng quen thuộc với những trang sử kín giấu và nhục nhã của loài ngư�i đ�u có thể quả quyết bảo rằng: Ngư�i sẽ không làm đi�u lành ngươi muốn, hay là: Ngươi sẽ làm đi�u dữ và ô nhục chúng ta sai bảo ngươi. Có những đoàn thể trong đó ngư�i ta không thể nói những l�i đẹp đẽ, cao thượng mà ngư�i ta có thể nói ở nơi khác, bở cớ ngày nay có những ngư�i nhận biết mình đã sống mâu thuẫn với chính mình nhi�u quá. ��u đã chê cư�i tư tưởng khoan dung vừa nẩy sanh trong óc ta, đã ngăn chặn l�i nói cao đẹp trên đôi môi và đã làm bại xuội m�i nghị lực hoạt động của chúng ta đó là gì? Há chẳng phải là gi�ng thì thầm bên trong bảo ta rằng: “Hãy nhớ lần trước ngươi đã thất bại thế nào rồi sao? Và đó chính là sự ngăn trở của tội lỗi quá khứ�, nó không cho phép chúng ta làm đi�u lành mình muốn.

Thế nhưng, nếu một ngư�i đã lỡ sống một quá khứ gian ác rồi thì bây gi� phải làm gì? Phi-lát cần phải xử thế nào? Chỉ có một cách. Ấy là tập trung m�i phương pháp, sức lực, coi thư�ng m�i hậu quả trong tương lai và tiến tới làm đi�u ngay thẳng. Chỉ cần một bước tiến trung thành với lương tâm, một l�i xưng tội, trong phút chốc sẽ đánh bại được quy�n năng của bạo lực và giải thoát được con ngư�i mê ngủ thoát kh�i ngục tù ô nhục của dĩ vãng.

Than ôi, Phi-lát lại không đủ sức làm đi�u đó. Vì cớ công bình, vì cớ một ngư�i Ga-li-lê đáng mến và vô tội nhưng vô danh và cô thế này, mà phải hầu tòa tại La-mã cùng nhận lất án tù đày, nghèo đói – con ngư�i của triết h�c thế gian này không th� nào vươn lên đến một cao độ như thế được. Ngư�i thuộc v� thế gian và đã từng hô hấp bằng những đặc ân lạc thú cùng an ủi của nó từ lâu rồi nên khi nghe l�i ngăm đe của dân chúng, ngư�i vội đầu hàng vô đi�u kiện.

Như thế, sự cương quyết và cuồng nhiệt của dân Do Thái đã chiến thắng. Phi-lát kháng cự nhưng buộc lòng phải nhượng bộ từng bước một. Ông muốn làm đ�u phải, cảm biết vẻ quyến rủ trong Jêsus và tức giận phải đi ngược lại lương tâm, nhưng dân chúng đã bắt buộc ông phải vâng phục ý muốn độc ác của h�. Tuy nhiên, lý do thật của thất bại ông vẫn nằm trong chính con ngư�i ông – trong cá tánh nông cạn và yêu mến thế gian đã được phơi bày tận gốc rễ trong cơ hội này.

IV

Còn vài đi�u nữa cần nhắc đến. Lúc ấy tâm trí Phi-lát trở nên điên dại và lòng đau đớn. Ông đã bị đánh bại và sỉ nhục, vì thế ông sung sướng nếu tìm được cách sỉ nhục lại địch thủ. Ông bước lên ghế quan tòa. “Tại nơi g�i là Ba-vê, một tiếng Hê-bơ-rơ g�i là Ga-ba-tha� – một hành động mà tôi cho là có ý nghĩa tương tự với thói quen của m�i quan tòa ngày nay trước khi tuyên bố án tử hình ấy là đội mũ đen lên đầu. Chỉ vào Jêsus, ông tuyên bố: “Vua các ngươi kia kìa!� như thế chẳng khác nào bảo rằng ông tin ngư�i này thật là �ấng Mê-si của h� – con Ngư�i đáng thương, thân thể đầy máu và bị ngược đãi này. Ông đang cố sức nhục mạ h�. Và ông đã thành công: h� phải đau đớn hô to: “Hãy trừ Hắn đi! Hãy trừ Hắn đi! �óng đinh hắn trên cây thập tự đi.� Phi-lát h�i: “Ta sẽ đóng đinh Vua các ngươi lên thập tự giá sao?� Giận dữ chúng đáp: “Chúng tôi không có vua nào khác, chỉ Sê-sa mà thôi�. Làm sao tưởng tượng được đại diện của một dân tộc “được nhận làm con nuôi, được vinh hiển cùng giao ước, được ban cho luật pháp, được đặc ân hầu việc �ức Chúa Tr�i cùng những l�i hứa lại có thể thốt lên một l�i như vậy!� �ó chính là h� đã khước từ quy�n trưởng tử, đã r�i b� địa vị của h�. Phi-lát thừa biết đi�u gì đã khiến h� hạ lòng kiêu ngạo để từ b� hy v�ng tổ tiên h� và thừa nhận quy�n hạn cua kẻ chinh phục; tuy nhiên buộc h� phải uống hớp đắng cay này cũng là một đ�n bù cho chén nhục nhã mà h� đã ép ông uống trước đó. Và ông vội chụp lấy l�i h� ngay.

(còn tiếp...)